Varantlar Türleri ve Özellikleri
Varantlar, risk getiri profili, işlem maliyetleri, portföy oluşturma, finansman sağlama gibi birçok sebeplerle ihraç edilirler. Varant türleri dayanak varlıklara göre çeşitlere ayrılırken vade, anapara, faiz ödemesi ya da farklı kombinasyonlarla çeşitlendirilir.
Varantların dayanak varlık açısından endeks varantları, pay varantları, döviz varantları, petrol varantları, altın varanları, sepet varantlar gibi çeşitlere ayrıldığını ve avantajlarını daha önceki makalemizde belirtmiştik. Şimdi vade tipine göre önce Amerikan, Avrupa, Bermuda gibi tiplere ayrılmaktadır. Türk piyasalarında Amerika ve Avrupa tip varantlar işlem görmektedir fakat bilgi olması açısından Bermuda varantların tanımını da vereceğiz.
Amerikan ve Avrupa tip varantlar
Amerikan tipi varantlar; varant yatırımcısının vade sonuna kadar beklemeden istediği süre içerisinde alma/satma işlem yapmasına imkan tanıyan varant türleridir. Kullanımı çok yaygındır.
Avrupa tipi varantlar; varant yatırımcısına vade sonuna kadar alma/satma hakkı vermeyen varant türleridir. Avrupa tip varantlar vade içinde fiyat değişimlerinden faydalanma imkanı vermemesi açısından yaygın değildir. Diğer taraftan Amerikan tipi varantlara göre daha ucuzdur.
Bermuda tipi varantlar; Varant yatırımcısının vade sonuna kadar bekleyebileceği aynı zamanda vade içinde de alma ve satma hakkı veren varant tipleridir.
Turbo, düello ve yayılma varantları
Turbo varantlar; normal varantlardan farklı olarak dayanak varlık fiyat seviyesinin bariyere değmesi veya bariyeri aşması durumunda nakavt olan yani değersiz olan varantlardır. En basit ifadesiyle menkul kıymetleştirilmiş nakavtlı opsiyonlardır. Turbo varantlar ilgili dayanak varlığın fiyat değişimlerini birebire yakın yansıttığı için likidite riski düşüktür.
Yayılma varantları; varantlardan yayılma stratejisine göre oluşturulmuş ürünlerdir. Dayanak varlığın ve vadelerinin aynı olduğu iki farklı varantın aynı stratejide bir araya getirilmesiyle oluşan yayılma varantına yatırım yaptığında, varantın birinde uzun pozisyon diğerinde kısa pozisyon alınmış olur. Böylece farklı piyasa beklentilerine yatırım yapılabilir. Normal varantlara daha ucuz olan yayılma varantları belli bir seviyenin üstündeki getiriden feragat etmesi açısından dezavantajlıdır.
Düello varantları; yatırımcıya bir paya ya da bir endekse göre göreceli olarak performans sağlamasından kazanç sağlayan ürünlerdir. Düello varantları ile kısa pozisyon açmak için gerekli olan açığa satış işlemi yapılmadan bir pay senedinin diğer pay senedine göre sağladığı ek getiri yatırımcının kazancı olur. Dolayısıyla yatırımcı açığa satış maliyetine katlanmaz.
