Varant'ta İşlem Gören Ürünler
Varantlarda işlem gören ürünlere borsa endeksleri, hisseler, ülke para birimleri, petrol emtiası, altın, gümüş gibi kıymetli madenler dahil olmak üzere spot piyasada işlem gören tüm varlıklar dayanaktır.
Varantlarda dayanak varlık çeşitliliğinin yanında vade, kullanım fiyatı, etkin kaldıraç kullanımı, vadeye kalan gün sayısı gibi birçok kritere göre de varantlarda portföy çeşitliliği sağlanabilir. Varantlarda ürün çeşitliliği fazladır ve yatırımcı varant stratejilerine bağlı olarak çok daha fazla seçeneğe sahiptir.
Varantlarda işlem gören ürünlere konu olan dayanak varlıklar aynı olmakla birlikte varant ihraççısı kurumların ihraç stratejilerine bağlı olarak alt başlıklarda varantlar getiri ve risk açısından aynı dayanak varlıkta fiyatlar değişebilir ve risk de değişebilir. Ayrıca ihraççı kurum itibarı da varan fiyatları üzerinde önemli etkiye sahiptir.
Varantlar türev ürünler sınıfında yer alan ve menkul kıymetleştirilmiş opsiyon özelliklerini taşıyan ürünlerdir. Varantlar, finansal bir varlığa ya da göstergeye dayalı olarak çıkartılırlar. Bu arada endekslerin dışındaki finansal ürünlerin dayanak olduğu durumlarda dayanak varlık ifadesi kullanılırken endekslerde dayanak gösterge ifadesi kullanılmaktadır.
Varantlarda işlem gören ürün grupları
Varantlarda işlem gören ürünleri sadece dayanak varlık gruplarına göre kategorilere ayırırsak;
Pay varantları: Dünya borsalarında ve Borsa İstanbul’da işlem gören tüm hisse senetleri varantlara dayanak varlık olabilir. Borsa İstanbul’da işlem gören Koç Holding, İş Bankası, Türk Hava Yolları gibi hisselerin varantlarına BİST’te yatırım yapılabilir. Pay varantları daha düşük işlem komisyonları, teminat gerektirmemesi, yüksek likidite gibi avantajlarla tercih edilmektedir.
Döviz Varantları: Ülke para birimleri döviz varantlarına konu olmakla birlikte bu para birimlerinin konvertibl olması zorunluluğu vardır. Döviz varantları gerek yatırım gerekse risk yönetimi açısından küçük sermayelerle yatırım avantajları sunmaları açısından cazip ürünlerdir. En yaygın kullanılan döviz çifti varantları USDTRY, EURTRY ve EURUSD pariteleridir.
Endeks varantları: Geçerliliği uluslararası piyasalarda kabul görmüş borsa endeksleri dayanak teşkil edebilir. Varant endekslerine Borsa İstanbul endeksleri konu olabileceği gibi Amerika, İngiltere, Euro Bölgesi ve Japonya gibi dünyanın önde gelen borsalarının endeksleri de dayanak olabilir. Mesela; Borsa İstanbul’da S&P500, DAX, NASDAQ100, DOW JONES, FTSE100, EUROSTOXX50 ve NIKKEI225 endekslerine dayalı varantlarında işlem yapılabilir.
Emtia varantlar: Brent petrol başta olmak üzere birçok emtia varantlara konu olabilir. Borsa İstanbul’da işlem gören petrol varantları dayanak varlığın işlem gördüğü kur cinsinden hesaplanması, limitli zarar ve limitsiz kar imkanları, çift yönlü işlem avantajı, kaldıraç sisteminden faydalanma, BİST’ten erişim gibi bir çok avantaj taşımaktadır.
Kıymetli maden varantları: Gümüş ve altın gibi kıymetli madenler oluşan finansal araçlar varantlara dayanak teşkil edebilir. Kur değişimlerinden korunmak amacıyla altın varantlarında Dolar/TL Kuru 1 Dolar=1 TL şeklinde sabitlenmiştir ki; bu önemli bir avantajdır. Ayrıca gümüş varantları da gümüş ons fiyatına yatırım yapanlar için önemli bir imkandır.
Sepete dayalı varantlar: Birden fazla hisse ya da diğer finansal araçlardan oluşturulmuş bir sepet varantlara dayanak varlık olabilir. Dayanak varlıklar Borsa İstanbul’da işlem gören enstrümanlardan seçilebilir.
