Varant Nedir?

Borsa İstanbul Pay Piyasasında işlem gören türev ürün varantlar, en temel tanımı ile spot piyasa varlıklarına çok daha az değer (prim) ile yatırım fırsatı sunan menkul kıymet haline getirilmiş opsiyonlardır.

Varantlar spot piyasada işlem gören hisse senedi, ekonomik gösterge, döviz, emtia, kıymetli maden, geçerliliği uluslararası alanda genel kabul görmüş endeks gibi menkul kıymetlerin ya da menkul kıymet sepetlerin dayanak teşkil ettiği opsiyon özelliği taşıyan ürünlerdir.

Varantlar, dayanak varlığı önceden belirlenen bir fiyattan, belirli bir tarihe kadar ya da belirli bir tarihte alma ya da satma hakkı veren ve bu hakkı nakdi ya da kaydi uzlaşı ile kullanılan menkul kıymet niteliğindeki sermaye piyasası araçları olması açısından caziptir.

Varantlar, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kanunlarına göre banka ve aracı kurumlar tarafından Borsa İstanbul’da işlem görmek üzere ihraç edilmektedirler. İhraç koşulları, kote koşulları ve işlem koşulları kanunlarla düzenlenmiştir.

Varantların Temel Özellikleri

• Opsiyon sözleşmelerinin menkul kıymetleştirilmesi ile ihraç edilir.
• Borsaya kotedirler ve ihraç sonrası ikinci el piyasada işlem görürler.
• Takası diğer menkul kıymetlerle aynıdır (T+2).
• Türev ve kaldıraçlı finansal ürünlerdir.
• Varantı satın alan yatırımcı yükümlülük değil, hak satın almış durumdadır.
• İhraççının şahsi sorumluluğu altındadır ve sermaye temin etmek amacı ile ihraç edeceği bir ürün değildir.
• Varant ihraççısı kurumun ya da anlaşmalı aracı kurumunun piyasa yapıcılığı sorumluluğu vardır. Piyasa yapıcı kurum, likit ve düzenli bir piyasa oluşmasına yönelik olarak sürekli alım-satım emri (kotasyon) vermekle yükümlüdür.

Varantların Avantajları

Aracı kuruluş varantları, hisse senedi, sepet, endekse dayalı ve diğer finansal enstrümanlar olmak üzere zengin dayanak ürün çeşitliliğine sahiptir.

• Varantlar alım (call) ve satım (put) hakkı veren varantlar olarak ikiye ayrılır. Alım varantı, dayanak varlığı alma hakkı verirken satım varantı dayanak varlığı satma hakkı verir.
• Sınırlı risk sınırsız teorik kar imkanı mevcuttur.
• Etkin kaldıraçlı ürünlerdir.
• Göreceli düşük işlem komisyonu
• Çift yönü işlem imkanı,
• Etkin risk yönetimi
• Spekülatif kazanç
• Asimetrik getiri

Varantların Dezavantajları

Varantların fiyatları dayanak varlığın fiyatından, işleme koyma fiyatından, vadeye kalan ün sayısı, faiz oranı, volatilite, temettü gibi unsurlardan etkilenir. Dolayısıyla piyasada pozisyon tersi fiyat oluşumunda prim tamamen kaybedilebilir.

Varant almadan önce ihraççının maruz kalabileceği riskler izahnamede yer alır, yatırımcının ihraççının risk yönetim politikasına dair tüm riskleri okuması önemlidir.

Varantlar vadeli ürünlerdir ve işlem stratejisinin başarısı vade ile sınırlıdır.

Kaldıraçlı ürünlerdir kaldıraç sistemi kazanç fırsatları kadar kayıp riskleri de içerir.

Varantların vade sonuna yaklaştıkça değeri azalır, azalan zaman değeri vardır. Zaman varant yatırımcısının aleyhine işler, artan günlük kayıp ve vadeye kalan gün sayısında azalma gibi sebeplerle beklemek yatırımcının her zaman lehine gelişmeyebilir.