Varantlar Hakkında Bilinmesi Gerekenler (Özellikler)
Sermaye piyasalarının alternatif yatırım aracı olarak varantlar, düşük yatırım tutarları ile kazanç potansiyeli, hedge imkanı, etkin kaldıraç kullanımı, göreceli düşük işlem maliyeti, asimetrik getiri açısından cazip yatırım araçlarıdır.
Varantlarda işlem yapan ve yapmak isteyen yatırımcıların varant hakkında bilmesi gereken temel özellikler şöyledir;
- Varantlar yatırımcıya hisse, endeks, döviz, menkul kıymet sepeti gibi dayanak varlıkları alma ya da satma imkanı verir.
- Opsiyon sözleşmelerinin menkul kıymetleştirilmiş halidir.
- Borsaya kotedir ve ikinci el piyasada işlem görür.
- Vadeli ve etkin kaldıraçlı ürünlerdir.
- Yatırımcıya kullanım fiyatı (prim) karşılığında varantı alma/satma hakkı verir.
- Kullanım tarihinde ilgili fiyattan kar ya da fayda sağlanmıyorsa varanttan doğan hakkın kullanılması mecburi değildir.
- Varantlarda ödünç ve açığa satış yapılamaz, kısa pozisyon alınamaz.
- Varant alan/satan yatırımcı herhangi bir yükümlülük altına girmediğinden teminat yoktur dolayısıyla teminat tamamlama çağrısı da yapılmaz.
- Vade bitiminde nakdi uzlaşı ve kaydi teslimat vardır.
- Takas diğer menkul kıymetlerde olduğu gibi T+2’dir.
- Dönüşüm oranı vardır. Bu oran, bir adet varantın kaç adet dayanak gösterge alım veya satım hakkı verdiğini gösterir.
- Varantlarda kullanma fiyatı (prim) kadar zarar edebilirken teorik kar limitsizdir.
- Varantlar asimetrik getiriye sahip olmaları açısından önemli avantaja sahiptirler.
- Fiyatların yükselişi (alım varantı) ve düşüşü (satım varantı) olmak üzere çift yönlü yatırım imkanı vardır.
- Varantlarda görece olarak işlem maliyetleri düşüktür.
- Varantlar işlem kodları ile borsada işlem görür. İki işlem koduna sahiptir; kısa kod 5 haneden oluşurken uzun kod ise 32 haneden oluşur. Kısa kod varantın dayanak varlığı hakkında bilgi verirken uzun kod varantla ilgili tüm detayları içerir.
- Varantlarda vade bitimine doğru değer kaybı oluşmaya başlar ve vade bitiminde değer sıfırlanır.
- Varantlar 10:00 -18:00 saatleri alım-satım yapılabilir.
- Varantlara ilişkin ek bilgilere www.borsaistanbul.com adresinden ve www.kap.gov.tr adresinden ulaşılabilir.
Varantların Dezavantajları ve Yatırım Riskleri
Tüm kaldıraçlı varlıklarda olduğu gibi varantlarda da kaldıraç sistemi yüksek kazanç fırsatı kadar aynı oranda kayıp riski söz konusudur. Varantlar da diğer kaldıraçlı ürünlerden farklı olarak kullanım fiyatı (primi) tamamen kaybedilebilir diğer taraftan kazanç limitsizdir.
Piyasada derinliğin az olduğu durumlarda fiyat oluşumu sağlıklı olmayabilir ve daha düşük fiyattan satma hatta satılamama riski oluşabilir.
Hisse varantları kar payı hakkı, yeni pay alma hakkı, şirket yönetimine katılma hakkı, oy hakkı ve bilgi alma hakkı sağlamazlar.
