VİOP’ta Nasıl İşlem Yapılır? VİOP’ta İşlem Yapılırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP)'ta işlem yapmak isteyen kurumsal ve bireysel yatırımcıların vadeli piyasaların işleyişi ve bu piyasalarda işlem gören ürünler hakkında bilgi sahibi olmaları başarılı işlem stratejileri üretebilmeleri açısından çok önemlidir çünkü VİOP’ta işlem koşulları ve işlem gören enstrümanların özellikleri diğer piyasalardan farklıdır.

VİOP piyasasında işlem yapmaya karar veren yatırımcı için vadeli piyasalarda müşteri hesabı açmak ve işlem yapmak prosedür olarak çok kolaydır. VİOP platformu üzerinden alım ve satım işlemi yapmak da bir o kadar pratiktir. Platform üzerinde işlem yapılacak enstrümanın seçilmesi, lot miktarının, işlem fiyatının, emir tipinin girilmesi ve işlemin onaylanması ile yatırım süreci birkaç saniye içinde gerçekleşir.

Yatırımcının işlem yapmak istediği miktar oranında teminatının olması ise işlemin sistem tarafından kabul edilmesini sağlar. Eğer hesapta bulunan teminatın üzerinde lot adedi girilmişse işlem platformunda bakiyenin yetersiz olduğu uyarısı gelir ve teminata uygun lot adedinin girilmesi ve işlem fiyatının piyasada oluşması ile emir gerçekleşir.

VİOP piyasasında işlem yapmak çok kolaydır fakat piyasada işlem gören enstrümanların kodlarının ve vadeli işlem sözleşmelerinin özelliklerinin, teminat büyüklüklerinin, marjin oranlarının, emir tiplerinin ve piyasanın işleyişiyle ilgili bilgi edinmesi gerekmektedir.

Vadeli piyasalarda hem fiyatların düşüşüne hem de fiyatların yükselişine yatırım yapılabilir. Çift yönlü işlem avantajının bulunduğu VİOP’ta fiyatların düşeceğini doğru öngören yatırımcı fiyatların düşüşü yönünde satım (short-kısa) pozisyon açabilir ve daha düşükten pozisyonu kapayarak aradaki fark kadar gelir elde edebilir.

VİOP’ta doğru kullanıldığında önemli avantaj sağlayan kaldıraç özelliği yatırımcının teminatının belli katına kadar pozisyon açmasına yardımcı olur. Kaldıraç kullanırken yatırımcı gelir fırsatı kadar aynı oranda kayıp riskine sahip olduğunu unutmamalıdır.

Vadeli piyasalarda yatırım yapan kurumsal ve bireysel yatırımcıların kaldıraç, teminat, marjin, emir tipleri, enstrüman çeşitliliği gibi konularda bilgi sahibi olduktan sonra işlem yapması yatırımcının başarılı işlem stratejileri geliştirebilmesi açısından önemlidir.

Vadeli işlem piyasasında işlem gören ürünlerin sözleşme büyüklükleri Borsa İstanbul tarafından iki ayda bir her kontrat bitiminde VİOP’ta vadeli sözleşmeler iki ay sürelidir ve vadeleri Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim Aralık olmak üzere ikişer ay olarak düzenlenmiştir. VİOP’ta tüm vadeler birden işlem görmez. Tüm ürünler en yakın üç vadede işlem görmektedir. Dolayısıyla vade bitimine yakın, pozisyon istenirse vade bitimini beklemeden bir diğerine taşınabilir.

Sözleşme büyüklüğü ise dayanak varlığın spot fiyatı üzerinden bulunur. Mesela BIST 30 sözleşmesi için BIST30 endeksinin 1000’e bölünmesi ile bulunur. BIST 30 endeksi spot piyasada 100 bin değerinde ise BİST 30 vadeli sözleşmesinin baz fiyatı 100.000/1000 = 1000 TL’dir. Vadeli sözleşme büyüklükleri VİOP’ta işlem gören ürünlere göre tek tek hesaplanır.

VİOP’ta yatırımcının taşıdığı pozisyonun kar ve zararı günlük olarak uzlaşma fiyatı üzerinden belirlenir. Günlük kar teminata eklenirken zarar teminat miktarından düşülür. Zarar miktarı teminat oranının yüzde 75’i oranına kadar düşerse yatırımcıya pozisyonunu sürdürebilmesi için teminat tamamlama çağrısı yapılır. Eğer yatımcı teminat tamamlama çağrısına uymaz ise pozisyonu piyasa fiyatı üzerinden otomatik olarak kapatılmaktadır. (Önemli not: Teminat tamamlama çağrısıyla ilgili https://www.takasbank.com.tr/tr/Duyurular/Sayfalar/1339.pdf adresinde ilan edildiği üzere düzenlemeye gidilmiştir. Lütfen bu düzenleme esaslarını kontrol ediniz.)