Varantlarda Kaldıraç Kullanımı

Varantlarda kaldıraç kullanımı diğer kaldıraçlı finansal ürün piyasalarından çok ayrışmamakla birlikte işlem koşulları olarak bazı farklılıklar taşımaktadır.

Varant piyasasında yeni olan yatırımcılar tarafından bu ayrıcalıklı farklılıklar karmaşaya neden olabilmektedir. Özellikle ayarlama ve etkin kaldıraç kavramları net anlaşılmamaktadır. Bu çerçevede de ayarlama (gearing), etkin kaldıraç ile birlikte delta ve çarpan parametreleri hakkında bilgi sahibi olunması doğru varant strateji geliştirmek açısından önem taşımaktadır.

Varantlarda kaldıraç kullanımında karışıklığa neden olan konulardan “varantlarda ayarlama”, “delta” ve “etkin kaldıraç” kavramları üzerinde duralım.

Varantlarda ayarlama nedir?

Ayarlama (gearing);  dayanak varlığa ne kadar varant primi ile yatırım hakkı kazanılacağını gösterir. Daha az miktar ile dayanak varlıkta yatırım hakkı sağlayan cazip varant özelliğidir. Ayarlama aşağıdaki formül üzerinden hesaplanır.

Ayarlama= (Dayanak Varlık Fiyatı x Çarpan)/Varant Fiyatı

Delta nedir?

Delta dayanak varlıkta bir   birim değişime karşılık varantın değerinin ne kadar değişeceğini gösterir. Deltası yüksek olan varantlar dayanak varlık hareketlerine daha hassastır, delta azaldıkça dayanak varlık hareketlerine hassasiyet azalır.

Delta hakkında bilinmesi gereken diğer bir unsur ise; karda olan alım varantlarında dayanak varlığın spot fiyatı kullanım fiyatından ne kadar fazla ise delta da o kadar yüksektir.  Satım varantları için ise aksi durum söz konusudur.

Varantlarda etkin kaldıraç nedir?

Varantın fiyat hareketi spot veya vadeli piyasalarla işlem gören dayanak varlık ile genellikle aynı oranda birebir olmaz. Dayanak varlık fiyat hareketinde ki yüzdesel değişimin varant fiyatını yüzde kaç etkileyeceği konusunda yaklaşık bir değere ulaşılmaya çalışılır. Bu noktada da etkin kaldıraçtan faydalanılır.

Etkin kaldıraç nedir?

Etkin kaldıraç, dayanak varlık fiyatının yüzde bir değişmesi durumunda varant fiyatının yaklaşık yüzde kaç değişeceğini gösterir. Etkin kaldıraç ise şu formül üzerinden hesaplanır,

Etkin kaldıraç= Ayarlama x Delta

Mesela dayanak varlık yüzde 1 hareket ederse varant fiyatı ortalama yüzde kaç hareket eder sorusuna bu formül yaklaşık bir değer verir.

Varantlarda kaldıraç kullanımında dikkat edilmesi gereken hususlar

Spot veya vadeli piyasada dayanak varlık fiyatının sürekli değişmesi varant fiyatını da etkiler. Bu yönde de etkin kaldıraç ve delta değerleri de değişir, cari etkin kaldıraç değerleri oluşur dolayısıyla staratejilerin güncel kalabilmesi için cari etkin kaldıraç değerlerini takip etmesi gerekir (etkin kaldıraç oranlarına ihraççı siteden ulaşılabilir).

Etkin kaldıraç oranları genel prensip olarak karda olan varantlarda azalırken zararda olan varantlarda yükselir.

Çok kısa süreli varantın zaman değeri etkisi de varantlarda kaldıraç kullanımında düşünülmesi gereken unsurlar arasındadır.