Lisanslı ve Geniş Yetkili Aracı Kurum - Lisans No: G-039 (398)

Varantlarda İşlem Esasları

Aysel Aydemir - Kıdemli Kurumsal İçerik Yönetmeni

Varantlarda işlem esasları işlem görülen piyasa, işlem yöntemi, piyasa yapıcı, kotasyon, kaldıraç, işlem adımları gibi konularda temel farklılıklar içermektedir. Varantlarda işlem esasları şu şekildedir;

Piyasa

Varantlar Borsa İstanbul Pay Piyasası Kurumsal Ürünler Kolektif Yatırım Ürünleri ve Yapılandırılmış Ürünler Pazarı’nda, “sürekli müzayede sistemi ile piyasa yapıcılı işlem görür.

Piyasa Yapıcılığı

Varantlar piyasa yapıcı üye olmadan işlem göremezler. Dolayısıyla her varantta en az bir piyasa yapıcı üye olması zorunludur. Piyasa yapıcılar birden fazla varantta piyasa yapıcılığı yapabilirler.

Varant ihraççısının ya da piyasa yapıcısının piyasa yapıcılığı adına alış ve satış olmak üzere sürekli çift taraflı kotasyon vermekle yükümlüdür.

Varantlarda işlem

Varantlarda piyasa yapıcı kotasyon verilmeden emir kabulü ve işlemler başlayabilir.

Verilen alış ve satış kotasyonları fiyat ve zaman önceliği kuralına göre sistemde yer alır. Sistemdeki emirler karşı taraftaki uygun emirler ile eşleştiğinde gerçekleşir.

Varantlarda yatırımcılar pasif emir verebilirler. Yatırımcı emirleri karşılıklı eşleşebileceği gibi piyasa yapıcı emirleri ile de eşleşebilir. Piyasa yapıcıların emirleri de kendi aralarında eşleşebilir.

Piyasa yapıcı en düşük kotasyon olarak 1 kuruş verebilir, varantın değerinin bir kuruşun altında olması dahi bu kuralı değiştiremez. Bu çerçevede piyasa yapıcı alış kotasyonunda 1 kuruş, satış kotasyonunda ise 2 kuruştan fazla veremez.

Varantlar açılış kapanış ve gün ortası seansına dahil edilmez çünkü varantın fiyatı dayanak varlık üzerinden gelişir.

Varantlarda baz fiyat uygulanmaz, taban ve tavan sınırlaması yoktur, serbest marjlıdır.

Varantlarda fiyat adımı tüm varantlarda ve fiyat seviyelerinde 1 kuruştur.

Varantlarda seans içinde emir iptali serbesttir.

Varantlarda açığa satış gerçekleşemez.

Varantlarda tüm işlemler piyasa yapıcının verdiği kotasyon aralığında gerçekleşir.

Varantlarda Uzlaşı

Varantlarda vade sonunda uzlaşı kaydi veya nakdi olarak gerçekleşir.

Varantlarda kaydi uzlaşının çok uygulaması olmamasına rağmen fikir vermesi açısından şu şekildedir; hisse senedi varantlarında kaydi uzlaşı dayanak varlık karşılığında kullanım fiyatı kadar nakit takası, yani alım veya satım işlemiyle gerçekleşir.

Varantlarda nakit uzlaşında ise dayanak varlığın fiyatı ile kullanım fiyatı arasındaki fark yatırımcıya fayda sağlıyorsa varant kullanımı gerçekleşmesi sonucu nakdi uzlaşı sağlanır. Aksi takdirde yatırımcı varant kullanımı gerçekleştirmediğinden nakdi uzlaşıya bağlı ödeme de gerçekleşmez.

Vade Sonunda alım ve satım varantlarında uzlaşı

VADE SONU ALIM VARANTI SATIM VARANTI
Dayanak varlığın vade sonu uzlaşı fiyatı, varantın kullanım fiyatına eşit veya bu fiyatın altında Değersiz, varant kullanımı gerçekleşmez. Varant karda kullanım gerçekleşir
Dayanak varlığın vade sonu uzlaşı fiyatı, varantın kullanım fiyatının üzerindeyse Varant karda kullanım fiyatı gerçekleşir Değersiz, varant kullanımı gerçekleşmez.

 

Nakit uzlaşıda ödeme miktarı vade sonunun 3. günü gerçekleşir.

Nakit uzlaşıda net tutar ödemesi, brüt nakit uzlaşı ücreti üzerinden on binde bir nakit ödeme hizmetleri bedeli kesildikten sonradır.

Hisse varantlarında stopaj sıfırdır fakat diğer varant türlerinde farklılık oluşabilir.

Altın ve endeks varantlarında aynı vadeye sahip VİOP vadeli işlem sözleşmelerinin uzlaşma değeri kullanılır. Döviz varantlarında ise Merkez Bankası’nın 15:30 da ki gösterge niteliğinde yayınladığı kur uzlaşı fiyatı olur. Eğer varant ihraççısı uzlaşı fiyatı olarak farklı referanslar alacaksa varant ihraç sirkülerinde belirtmelidir. Altın varantlarında ise vadesinde dikkate alınacak dayanak gösterge uzlaşı değeri, vade sonunda Bloomberg BFIX ekranında XAUUSD kuru için Borsa İstanbul Pay Piyasası sürekli işlem kapanış saati ve dakikasında sabitlenen ortalama değerdir.

DENEMEYE varant İLE BAŞLAYIN

Denemeye başla butonuna tıklayarak GCM'den elektronik ileti almayı, kullanım koşullarını, kişisel verilerin işlenmesine ilişkin aydınlatma metni ve izin Formu'nu kabul ediyorum.
Diğer Makaleler
Avalanche, Ethereum'a alternatif olarak geliştirilen Layer-1 (birinci katman) bir blockchain ağıdır. Avalanche üzerinde, Ethereum'da olduğu gibi akıllı sözleşmeler kullanılarak çeşitli merkeziyetsiz uygulamalar (DApp'ler) geliştirile ...
Ağırlıklı ortalama, belirli değerlerin, bu değerlere atanan ağırlıklar dikkate alınarak hesaplanan bir veridir. Ağırlıklı ortalama, tüm değerlerin eşit önemde olmadığı durumlarda basit ortalamaya göre anlamlı sonuçlar ürete ...
Ekonomi biliminde tüketici davranışlarını açıklamaya yönelik farklı mal sınıflandırmaları yapılmıştır. Örneğin, bir kafeye gittiğinizde latte ve cappuccino fiyatlarının ya birbirine çok yakın ya da aynı olduğunu gör& ...
Piyasalarla az çok ilgilenen ve bu konuda bilgi paylaşımı yapan kişileri takip edenler, finansal yorum paylaşımında bulunan kişilerin sıklıkla YTD kısaltmasını kullandığını görürler. “Yatırım tavsiyesi değildir.” anlamın ...
Forex piyasasında işlem maliyetlerini hesaplarken en önemli kavramlardan biri spread'tir. Spread, belirli bir anda alış - satış fiyatları arasındaki farkı temsil eder. Bu fark, döviz ticaretinde veya diğer enstrümanların işlem maliyetl ...
Forex, "Foreign Exchange" teriminin kısaltmasıdır ve genellikle çeşitli para birimlerinin alınıp satıldığı döviz piyasalarını ifade etmek için kullanılır. Forex piyasası daha çok döviz piyasalarını karşılayan bir anlama ...
ÜCRETSİZ DENEME HESABI İLE RİSK ALMADAN DENEMEYE BAŞLAYIN!
Denemeye başla butonuna tıklayarak GCM'den elektronik ileti almayı, kullanım koşullarını, kişisel verilerin işlenmesine ilişkin aydınlatma metni ve izin Formu'nu kabul ediyorum.
Yardıma mı ihtiyacınız var? Müşteri temsilcimize merhaba deyin!
Web sitemizi ziyaret eden kullanıcılara mümkün olan en iyi yatırım deneyimini sunabilmek için çerezler (cookieler) kullanmaktayız. Çerez politikalarımızın detaylarına buradan ulaşabilirsiniz.