Ödenmiş Sermaye Nedir? Kapsamlı Rehber

Ödenmiş Sermayenin Tanımı ve Önemi

Anonim ve limited şirket sözleşmelerinde taahhüt edilen sermaye ile ödenmemiş sermaye arasındaki fark ödenmiş sermayeyi verir. Hissedarlar tarafından karşılanmış sermaye tutarıdır. Halka açık olsun veya olmasın her şirket için önemlidir. Ancak halka açık şirketlerde ödenmiş sermaye miktarı finansal değerlemeye etki ettiği için ayrıca kritik bir değer taşır. Ödenmiş sermayenin potansiyel büyümeye ve dolayısıyla hisse fiyatına olan etkisi nedeniyle yatırımcılar şirketlerin ödenmiş sermayesi ile yakından ilgilenirler. 

Piyasa değeri, hisse başına defter değeri, temettü hesapları ve bedelli/bedelsiz oranlarının hesabında ödenmiş sermaye kullanılır. 

Hisse başına kazanç (EPS) hesaplamasında kullanılan hisse sayısı, ödenmiş sermaye ile ilişkili olduğu için aralarında dolaylı bir bağlantı bulunmaktadır. Ayrıca yine hisse analizlerinde kullanılan F/K’nın hesaplanabilmesi için EPS’ye yine dolaylı da olsa ödenmiş sermaye hesabına ihtiyaç vardır.

Yatırımcılar için ödenmiş sermayenin toplam sermayeye oranı belirleyici rol oynar çünkü ödenmiş sermaye oranı yüksek şirketler ekonomik dalgalanmalara karşı daha dirençli olarak değerlendirilebilir. 

Halka açık olmayan şirketler ve limited şirketler için ödenmiş sermayenin miktarı, şirketin gücü anlamına gelir. Şirketin gerçek nakit varlıklarla desteklenmiş olduğunu gösterir. 

Esas Sermaye ve Ödenmiş Sermaye Arasındaki Farklar

Ticaret Kanununa (TTK) göre şirket kurulurken sermaye miktarının belirtilmesi şarttır. 

TTK’nın şirket sözleşmesinde bulunması zorunlu kayıtlar maddesine göre; esas sermayenin itibari tutarı, esas sermaye paylarının sayısı ve itibarî değerleri yer almalıdır.

Ancak sermayedarlar bu miktarın bir kısmını ödeyip geri kalan kısmını da ödemeyi taahhüt edebilirler. Bu durumda esas sermaye; ödenmiş ve taahhüt edilmiş miktarların toplamını içerir. Ödenmiş sermaye ise şirketin sadece şu anki mali gücünü yansıtır. Ek ödenmiş sermaye ise bir hissenin nominal değerinin üzerinde ödenen tutarı anlatır.

Ödenmiş sermayenin esas sermayeden bir diğer farkı da esas sermayenin yapılacak yatırımlara veya eklenecek nakit desteğe ilişkin ileriye dönük net bir çerçeve sunmasıdır. Bilinmesi gereken başka bir fark da öz sermaye ve esas sermaye arasındaki farktır. Şirket yatırımlarının belli dönem sonunda karla kapanması öz sermayenin esas sermayenin üzerine çıkmasını sağlayabilir.

Ödenmiş Sermaye Nasıl Hesaplanır?

Ödenmiş sermaye hesaplanırken dikkat edilmesi gereken unsurlar bulunur. Nominal değerin hesaplanması dikkat edileceklerin başında gelir. Bir şirketin ihraç ettiği hisselerin belirlenmiş nominal değeri vardır.

Ödenmiş sermaye hesabının formülü şu şekildedir:

Ödenmiş Sermaye = Toplam Hisse Senedi Sayısı x Hisse Senedi Nominal Değeri

Bir şirketin ihraç edeceği hisse adedinin 1.000.000 adet olduğunu varsayarsak 1 TL nominal değer hisse senedi için;

Ödenmiş Sermaye = 1 x 1.000.000 hesabı sonucu ödenmiş sermaye 1 milyon lira olarak bulunur.

Her ne kadar ödenmiş sermaye tek gösterge olarak ele alınmasa da analistler tarafından doğru yapılmış bir hesap, şirketin mali yapısını anlamak için gereklidir. Şirketin piyasa performansı, sahip olduğu varlıklar, borçlar ve kârlılık durumu gibi kriterler şirket değerini belirlemede dikkate alınması gereken diğer kriterler arasındadır.

Ödenmiş Sermaye ve Şirket Değeri İlişkisi

Yatırımcı güveni sağlama noktasında değerli kriterlerin başında gelen ödenmiş sermaye, şirket değeri ile doğrudan ilişkilidir. Ancak bu ilişki sadece rakamsal bir büyüklükten ibaret değildir. Sermayenin ne kadar verimli kullanıldığı, şirketin piyasa değerlemesindeki esas belirleyicidir.

Yüksek ödenmiş sermaye, şirketin dış borçlanma maliyetlerini düşürür. Özkaynağı güçlü olan bir şirket, kriz dönemlerinde finansal şoklara karşı görece daha dirençli olabilir. Bu durum, bazı yatırımcılar tarafından şirketin uzun vadeli değerine olumlu katkı sağlayabilecek bir unsur olarak değerlendirilebilir. Ancak özellikle Borsa İstanbul’da ödenmiş sermayesi düşük fakat karlılığı yüksek şirketlere de ilgi vardır.

Çünkü bu şirketler yatırımcı gözünde bedelsiz sermaye arttırımı yapabilme potansiyeli taşır. Şirketin gelecekte sermaye artırımı yapması yatırımcısına karşılıksız hisse verebileceği beklentisini doğurduğu için böyle bir tablo piyasa değeri üzerinde etkili olabilmektedir.