Bakır Yatırımı Nasıl Yapılır? Yöntemler, Riskler ve Piyasa Dinamikleri

Bakıra; Forex ve VİOP gibi türev piyasalar, yatırım stratejisinde bakıra veya bakırla ilişkili varlıklara yer veren emtia fonları ve uluslararası yatırım hesapları üzerinden ETF alım satımı aracılığıyla yatırım yapılabilir. Bunun yanı sıra Borsa İstanbul’da veya yurt dışı borsalarda işlem gören şirket hisselerine yatırım yapılabilmektedir. Ancak hisse yatırımında şirket seçerken önemli bir ayrım bulunmaktadır. Bakır işleyen veya kablo üreten şirketler ile doğrudan bakır madenciliği yapan şirketler birbirinden farklı dinamiklere sahiptir.

Bakır; inşaat, otomotiv, sanayi ve elektronik gibi birden fazla sektörde hammadde olarak kullanılmaktadır. Sanayinin önemli bir metali olması nedeniyle talebi güçlü bir emtiadır. Bu nedenle aynı zamanda farklı piyasalarda yatırım aracı olarak işlem görmektedir.

Bakır Nedir ve Neden Yatırım Konusu Olur?

Bakır; yüksek elektrik ve ısı iletkenliği ile kolay işlenebilirliği sayesinde geniş kullanım alanına sahip bir sanayi metalidir. Elektrik kablolarından elektronik devrelere, motorlardan elektrikli araçlara ve enerji iletim sistemlerine kadar birçok alanda bakır kullanılır.  Yenilenebilir enerji dönüşümünün küresel çapta kuvvetlenmesiyle birlikte ise elektrikli araçların ve enerji depolama birimlerinin üretiminde bakıra daha fazla ihtiyaç duyulmaktadır. Bakır, ekonomik genişleme dönemlerinde talebi ve fiyatı artabilen bir emtiadır. 

Bakır ülkeler ve hükümetler açısından stratejik bir öneme de sahiptir. Ülke ekonomilerinin gelişmesi sanayi üretimi ve teknolojiye bağlı olduğu için bakır bu üretimi destekleyici etki sunmaktadır. Bir ülkenin sahip olduğu bakır madeni yatakları, madenin ne kadarını işleyebildiği ve bu noktada dışa bağımlılığı stratejik gücünün de bir yansıması olarak kabul edilir.

Bakıra yatırım yapmak için birden fazla enstrüman ve piyasa vardır. Bunun yanı sıra bakıra doğrudan ve dolaylı yatırımın yolları bulunmaktadır.

Bakır Yatırımı Nasıl Yapılır?

Bakır, farklı piyasalarda farklı enstrümanlar üzerinden işlem görmektedir. Bakır yatırımının hangi piyasadan yapılacağı yatırımın amacı ve yatırımcının finansal hedefleriyle yakından ilgilidir. Örneğin; forex piyasasında yapılan işlemlerde yatırımcı anlık fiyat değişimlerinden yararlanmayı amaçlar. Fon yatırımında ise yatırımcı daha çok bakırın gelecek fiyatlamasına odaklanır. Bakıra yatırım yapılabilen enstrümanlar, bu enstrümanlara erişilen piyasalar ve ürünlerin genel özellikleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Bakır Yatırım Yöntemleri

Yatırımcılar bakır piyasasına Forex, VİOP, emtia fonları ve küresel ETF'ler vasıtasıyla erişim sağlayabilir. Bunun yanında yerli ve yabancı borsalarda işlem gören şirket hisseleri de bir diğer alternatiftir. 

Bakıra külçe, levha veya granül gibi biçimlerde fiziki yatırım yapılabilir ancak altın kadar kıymetli bir metal olmadığı için kapladığı alan çok geniş olabileceğinden genellikle depolarda saklanmaktadır. 

Forex ve VİOP’taki türev piyasa araçları bakır fiyatına dayalı olduğu için ürüne herhangi bir sahiplik sağlamasa da fiyatına doğrudan yatırım yapabilme imkanı sağlar. Fonların bakır fiyatıyla ilişkisi ise portföy bileşimine ve yatırım stratejisine göre değişir. Bu nedenle getirileri bakır fiyatının performansından farklılaşabilir.

Bakır Vadeli İşlemleri ve Forex Bakır İşlemleri

Bakır vadeli işlem sözleşmeleri (futures), Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) ve bu sözleşmeleri sunan yurt dışı borsalarda işlem görür. 

VİOP’taki Dolar/Ton Bakır Vadeli İşlem Sözleşmeleri nakdi uzlaşmalıdır, fiziki bakır teslimatı yapılmaz. Yurt dışındaki sözleşmelerin teslim ve uzlaşma koşulları ise ürüne göre değişir.

İşlem yapmak için VİOP’ta işlem yapmaya aracılık eden yetkili bir yatırım kuruluşunda hesap açılması gerekir. GCM Yatırım’da VİOP hesabı açarak bakır işlemleri yapabilmeniz mümkündür. Açtığınız hesap sayesinde uygulama üzerinden bakıra al veya sat yönüne işlem açabilirsiniz. 

VİOP çift yönlü işleme imkan tanıyan bir piyasa olduğu için “al” işlemi bakır fiyatının yükseleceği “sat” işlemi ise fiyatın düşeceği değerlendirmelerine göre yapılmaktadır. İşlem için gerekli teminat, sözleşme adedi ve geçerli teminat koşullarına göre hesaplanmaktadır.

Forex piyasasında yer alan bakır CFD’leri de bakır yatırımı yapmak için alternatif bir yatırım yoludur.

Bakıra forex piyasasından yatırım yapmak için bir forex hesabınızın olması gerekir. Forex hesabınız yoksa GCM Yatırım’dan açacağınız demo hesap ile gerçek yatırıma başlamadan önce bakır fiyatları üzerinden test işlemlerinde bulunabilirsiniz. Demo hesap sanal bakiye üzerinden platformun işleyişini tanımaya yardımcı olur. 

Bakırda işlem açmak için uygulamadaki arama butonuna bakır sembolü olan “copper” yazabilirsiniz. Bulunan enstrüman sayfasında uzun pozisyon için “al” kısa pozisyon için “sat” emri verebilirsiniz. Al emri bakır fiyatında yükseliş beklentisini, sat emri ise düşüş beklentisini değerlendirmeyi sağlar. 

Pozisyonun gerektirdiği teminat, işlem büyüklüğü ve ürünün kaldıraç koşullarına göre hesaplanır. Yatırımcı dilerse işlem için kâr al veya zarar durdur emirleri oluşturabilir. 

Kaldıraç, fiyat hareketlerinin yatırılan teminat üzerindeki etkisini artırarak yüksek kayıplara neden olabilir. Teminatın yetersiz kalması durumunda pozisyonlar kapatılabilir. Zarar durdur emirleri, hızlı fiyat hareketlerinde veya fiyat boşluklarında belirlenen seviyeden gerçekleşmeyebilir. Spread ve gecelik taşıma maliyetleri işlem öncesinde incelenmelidir.

Fiziksel Bakır Alımı

Fiziki bakır, bakır üreticileri veya metal ticareti yapan işletmeler tarafından satılmaktadır. Ancak bakıra fiziki olarak yatırım yapmak saflığının doğrulanması, saklanması ve yeniden satılması açısından bazı güçlükler barındırır. 

Bakır sanayi metali olduğu için altın ve gümüş fiziki işlemlerinde alışıldığı gibi gram üzerinden işlem görmesi pek karşılaşılan bir durum değildir. Bakır, gram yerine ton, kilogram veya libre (lb) ölçü birimiyle alınıp satılmaktadır.

Bakırın alım-satımı taşıma, depolama ve sigortalama maliyetlerini beraberinde getirir. Bu nedenle genellikle bakır fiziki yatırımı, bakır ticaretini yapan kişiler tarafından yapılmaktadır. 

Emtia Fonları ile Bakır Yatırımı

Yatırım stratejisinde bakıra veya bakırla ilişkili varlıklara yer veren emtia fonları aracılığıyla dolaylı yatırım yapılabilir. Bunun için fon yatırımı yapma imkanı tanıyan bir yatırım hesabı açılmalıdır. 

İşlem yapmadan önce fonun portföy dağılımına göz atılmalıdır çünkü dağılımından dolayı her fon bakır fiyatını birebir izlemeyebilir. Bunun yanı sıra valör süresi önemlidir. Fon yönetim ücreti ve diğer fon giderleri fonun birim pay değerine yansır. Net getiri değerlendirilirken bu giderler ve vergilendirme koşulları dikkate alınmalıdır. 

Bakır Madenciliği Şirketlerinin Hisseleri

Bakır madenciliği hisselerine yatırım yaparak bakıra dolaylı yoldan yatırım yapılabilmektedir. Ancak bu tip yatırımda bakırın fiyat hareketliliği dışında birtakım riskleri bulunmaktadır. Her ne kadar bakırdaki değer değişimleri maden şirketlerinin bilançosuna yansısa da giderler ve yönetim kurulunun alacağı yatırım kararları finansal performansa etki edebilir. Bunun dışında küresel risk iştahındaki değişiklikler ve makroekonomik veriler de hisse fiyatını bakır fiyatından farklılaşmasına neden olabilmektedir.

Bakır ETF’leri ve Yurt Dışı Piyasalar

Bakır ETF’leri, bakır madenciliği şirketlerinin hisselerine veya bakıra dayalı türev araçlara yatırım yapan ve yurt dışı borsalarda işlem gören borsa yatırım fonlarıdır. ETF işlemleri için yurt dışı piyasalarda işlem yapmaya olanak tanıyan bir yatırım hesabınızın olması gerekir. Fonların portföy bileşimi, takip ettikleri endeks veya uyguladıkları yatırım stratejisi doğrultusunda belirlenir. 

Bunun yanı sıra bakır ETF’leri döviz üzerinden alınıp satıldıkları için kur riski bulunmaktadır. Yurt dışı ETF’ler kurun hareketliliğinden etkilenmektedir. Fonun yönetim giderleri ve işlem maliyetleri net getiriyi azaltabilir. 

Bakır Fiyatlarını Etkileyen Küresel Faktörler

Bakır fiyatlarını etkileyen unsurların başında arz-talep dengesi, stok seviyeleri ve dolar kuru  gelir. Dünyadaki bakır üretiminin tüketim karşısındaki durumu bakır fiyatlarını dalgalandırabilir. Özellikle bakır tüketiminin yüksek olduğu ABD ve Çin’deki talep küresel bakır fiyatlarına etki edebilir. Bu ülkelerdeki talep ise sanayi ve büyüme verileriyle korelasyon içindedir.

Bu nedenle bakır talebi bir nevi ekonominin sağlığı hakkında ipuçları sunduğu için bakıra “Dr. Copper” benzetmesi yapılmaktadır. 

Bunun yanı sıra teknolojik gelişmelerle birlikte küresel çapta artış gösteren yeşil enerji dönüşümü fosil yakıtlı araçların yerini elektrikli araçların almasını sağlamaktadır. Bu gelişmeler artan veri merkezleriyle birlikte bakıra olan talebi artırmaktadır. Ancak teknolojik gelişmelerin bakıra olan talebi sadece artış yönünde etkileyeceğini düşünmek hatalı olabilir. Veri iletimi gibi alanlarda fiber optik teknolojisinin kullanımı telekomünikasyon sektöründeki bakır ihtiyacını etkileyebilmektedir 

Talep tarafında görülen bu gelişmelerin yanı sıra arzı etkileyebilecek durumlar da ele alınmalıdır. Maden projelerinde yaşanabilecek üretim aksaklıkları veya yeni maden sahalarının keşfi bakır arzını etkilemektedir.

Yöntemlerin Karşılaştırması

Bakır fiziki işlemlerinin diğer bakır yatırım araçlarına kıyasla daha zor olması ve bakırın sanayi kullanımındaki yeri nedeniyle bakır enstrüman çeşitliliği artmıştır. Bu çeşitlilik içerisinde piyasa yapısından kaynaklı riskler ve ürün özelinde riskler ve avantajlar bulunmaktadır. Risk ve avantajlar aşağıdaki tablo üzerinden karşılaştırmalı olarak yer almaktadır.