CPI Nedir?
Altını, doları ve faiz kararlarını etkileme gücüne sahip olan ABD TÜFE (CPI) yatırımcılar ve analistler tarafından yakından takip edilen bir veridir. Aylık CPI açıklanmadan önce beklentiler şekillenir. CPI verisinin beklentilerin altında veya üstünde gelmesi emtia piyasasında hareketliliklere neden olur. Bu hareketlerin neler olabileceğine yazımızın devamında değineceğiz. Öncelikle CPI nedir? sorusuna yanıt verelim.
CPI Nedir?
CPI, mal ve hizmetlerdeki fiyat değişimlerini ölçmek için oluşturulan bir sepettir. Bu sepetteki aylık ve yıllık değişimler, tüketici enflasyonunun izlenmesinde kullanılır. Consumer Price Index kelimelerinin baş harfleriyle oluşturulmuş bir kısaltmadır. Ülkemizde her ayın 3’ünde TÜİK tarafından açıklanan TÜFE yani Tüketici Fiyat Endeksi ile ABD’de açıklanan CPI benzer nitelikte verilerdir.
Ekonomistler ve toplumun önemli kesimi enflasyonu TÜFE üzerinden takip eder. Bu nedenle ön plana çıkarılan medya diliyle manşete çekilen enflasyon göstergesi TÜFE’dir. Bu nedenle TÜFE manşet enflasyon adıyla da bilinmektedir.
ABD’de TÜFE hesaplama döneminin bitişinden yaklaşık 11 gün sonra açıklanır. Genellikle ölçüm yapılan ayı takip eden ayın ortalarında ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS) tarafından yayımlanır. ABD saatiyle 08.30’da, Türkiye saatiyle 15.30’da açıklanan CPI sonuçlarının beklentilere paralel olmaması halinde altının, doların ve borsanın genellikle bu durumdan etkilenmesi beklenir.
Peki fiyatlar neden yükselir?
Enflasyonun yüksek seyrettiği dönemlerde hem tüketici hem de üretici tarafında görülen beklentiler enflasyonun daha da yükselmesine neden olabilir. Satın alacağı malın veya hizmetin pahalanacağını düşünen hanehalkı talebini öne çekerek fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir. Benzer şekilde, maliyetlerin artmasını bekleyen üreticiler de mal ve hizmet fiyatlarını yükselterek enflasyonu tetikleyebilir.
Bu gibi durumlar genellikle arz-talep dengesinde bozulmaları da beraberinde getirir. Arz azalıp talep aynı kaldığında fiyatlar yükselir. Talep artıp arz aynı kaldığında ise fiyatlarda artış görülmektedir. Fiyatların artması enflasyon artışına yol açmaktadır.
Diğer taraftan CPI finans piyasalarını olduğu kadar toplumun neredeyse tüm ekonomik kesimlerini etkiler. Dünyanın pek çok ülkesinde maaş, kira zamları, vergiler ve teşvikler CPI verisi sayesinde yeniden hesaplanır. Yazımızın devamında ABD CPI verisinin daha çok finansal piyasaları nasıl etkilediğini ele alacağız.
Doları Nasıl Etkiler?
Fed’in faiz kararlarını etkileyen en önemli verilerden biri de CPI verisidir. Enflasyonun yüksek seyretmesi Fed’in faizleri artıracağı beklentisini destekler. Faizin artırılması demek dolar endeksinin güçleneceği anlamına gelir. Dolaylı olarak sanayi yatırımları, konut satışları etkilendiği için dolar değerlenirken borsada düşüşler gözlemlenebilir. Ancak altını çizmekte fayda var ki borsa, dolar ve altını etkileyen piyasa koşulları oldukça çeşitlidir. Dolar CPI ilişkisi bu etkenlerden yalnızca biridir.
Tam tersi senaryoda ise düşük enflasyon verisi Fed’in faiz indirimi kararını destekleyebilir. Faizlerin düşmesi borçlanmanın maliyetinin düşmesine neden olduğu için ekonomide büyüme beklentileri artar. Borsada risk iştahı artarken doların ise diğer ülke para birimleri karşısında düşmesi beklenir.
Altını Nasıl Etkiler?
Her ay açıklanan CPI verisi diğer finansal piyasaları olduğu gibi altın piyasalarını da etkilemektedir. CPI’ın beklentinin üzerinde gelmesi faiz artırımı endişeleri veya faiz indiriminin öteleneceği beklentileri nedeniyle altın fiyatlarının düşmesine neden olabilmektedir.
Enflasyonun düşmesi ise faiz indirimi beklentilerinin artmasıyla altın yatırımına olan eğilimi artırarak diğer piyasa koşullarının da etkisiyle birlikte altın fiyatlarının yükselişini destekleyebilmektedir.
EUR/USD Gibi Pariteleri Nasıl Etkiler?
ABD enflasyon verisinin beklentilerin üzerinde gelmesi, Fed’in sıkı para politikasını daha uzun süre sürdüreceği veya olası faiz indirimlerini erteleyeceği beklentisini güçlendirebilir. Bu görünüm doların diğer para birimleri karşısında değer kazanmasını destekleyebilir ve EUR/USD paritesinde aşağı yönlü fiyatlamaya neden olabilir.
CPI verisinin beklentilerin altında kalması ise faiz indirimi beklentilerini güçlendirerek dolar üzerinde baskı oluşturabilir. Böyle bir senaryoda EUR/USD paritesinde yükseliş görülebilir. Ancak paritenin yönünde yalnızca ABD enflasyonu değil; Avrupa Merkez Bankası’nın para politikası, Euro Bölgesi verileri, jeopolitik gelişmeler ve genel risk iştahı da etkili olur.
CPI Yatırımcılar İçin Neden Önemli?
CPI, ABD’deki enflasyonun yönü ve hızı hakkında önemli bilgiler verir. Yatırımcılar, CPI verisini Fed’in para politikasına ilişkin beklentiler, tahvil faizleri, dolar endeksi ve farklı varlık sınıflarındaki olası fiyatlama değişimleri hakkında bilgi edinmek amacıyla takip ederler. Enflasyonun faiz politikalarına olan etkisi ve etkilerin sonuçlarına göre yatırımlarına yön verebilirler.
Açıklanan verinin piyasa beklentilerinin üzerinde veya altında gerçekleşmesi, Fed’in faiz politikasına ilişkin beklentilerin değişmesine neden olabilir.
Beklentilerin üzerinde gelen bir CPI verisi, veri sonrası volatiliteye neden olabilir. Enflasyonist baskıların sürdüğüne işaret eden bu durum faizlerin bir süre daha yüksek kalabileceği beklentisini güçlendirebilir.
Beklentilerin altında gelen veri ise para politikasında gevşeme ihtimalini destekleyerek piyasalardaki risk iştahını artırabilir. Ancak CPI verisinin beklentilerin altında ya da üzerinde gelmesi faiz beklentilerini tek başına şekillendirmek için yeterli değildir. Büyüme verileri, makroekonomik göstergeler ve Fed faiz kararlarının ardından açıklanan FOMC toplantı sonuçları yatırımcıların dikkat ettiği diğer unsurlardandır.
CPI verisinin ardından oluşabilecek piyasa hareketlerini GCM Trader üzerinden anlık takip ederek yatırım kararlarınızı güncel piyasa koşullarına göre değerlendirebilirsiniz.
