Altın Gümüş Rasyosu Nedir?

Tanım ve Hesaplama

Yüzyıllardır para ve değer saklama aracı olarak kabul edilen iki kıymetli metal olan altın ve gümüş! Bu metallerin ons fiyatlarının oranlanması altın gümüş rasyosunu verir. Buradan yola çıkarak altın gümüş rasyosu nedir sorusuna “anlık ons altın fiyatının ons gümüş fiyatına bölünmesiyle bulunur” cevabı verilebilir. Her ikisi de arz talep dengesinden, jeopolitik risklerden, ekonomik dalgalanmalardan ve belirsizlikten etkilenen bu metallerin oranı analistler ve yatırımcılar için çok önemli bir veridir. Bu rasyodan elde edilen çıkarımlar, yatırımcıların portföy dağılımını değerlendirmesine yardımcı olabilir.

Altın gümüş oranı hesaplaması çok basittir. Rasyo altının değerlenmesiyle yükselirken gümüşün değerlenmesiyle düşer. Bu oran dalgalıdır ve gün içinde piyasa koşullarına göre değişiklik gösterir. 

Tarihsel Ortalama ve Piyasa Etkileri

Altın gümüş rasyosunun çok yükseldiği ve düştüğü zamanlara bakarak ekonomik çıkarımlar yapılabilir. Bunun için yakın tarihli COVID pandemisi dönemi ile başlayalım. Düşen risk iştahı borsadaki birçok şirketin hisselerini düşürürken altın yatırımına olan talep artınca altın gümüş rasyosu rekor kırarak 125:1’e kadar çıkmıştır. O dönemki rekorun görülmesinde altının güvenli liman ihtiyacıyla artmış olması kadar gümüşe olan sanayi talebinin azalmasının da etkisi bulunmaktadır.

Çok gerilere gidildiğinde ise modern kayıtların tutulmadığı antik çağlarda bu oranın 10:1 veya 15:1 gibi seviyelerde olduğunun tarihi kanıtları bulunmaktadır.

Altın gümüş rasyosu yorumlarına ve geçtiğimiz yüzyılın verilerine bakıldığında ise birkaç dönem özellikle çok dikkat çekiyor. Peki bu dönemler neler?

• Hunt Kardeşler’in Gümüşü Baskıladığı 1980 Krizi: Enflasyonun yükselmesi ve Hunt Kardeşler’in gümüş piyasasını baskılaması nedeniyle gümüş fiyatı çok yükselmiş, oran 15:1’e düşmüş ve ardından çöküş yaşanmıştı.
•  1991 Resesyonu: Ekonomik büyümenin azaldığı bu dönemde endüstrinin gümüş talebinin düşmesi altının değerlenmesiyle oran 100:1’e kadar çıkmıştı.
• Mevcut duruma bakıldığında ise merkez bankaları altın rezervlerini belli bir oranda tutarak bu rasyoya etki ederler. 20. yüzyılda herhangi bir ekonomik kriz ve belirsizliklerin olmadığı normal zamanlarda altın gümüş rasyosu ortalama 50-85 aralığında hareket etmiştir.
  

Oranın aşırı düşük seviyelere düştüğü gümüşün göreceli olarak pahalı kaldığı dönemlerden biri de 2011 yılıdır. Bu yıl rasyonun tarihsel olarak çok düşük seviyelere, yaklaşık 30:1 bandına gerilediği dönem olarak bilinir.

Kullanım Alanları ve Yatırım Perspektifi

Yatırımcılar rasyoyu portföylerindeki altın ve gümüş dağılımını optimize etmek için kullanabilir. Altın–gümüş rasyosunu yatırım perspektifinden ele alabilmek için her iki metali ortak etkileyen unsurların yanı sıra altın ve gümüşe özgü dinamiklerin de iyi anlaşılması gerekir.

Merkez bankalarının faiz kararları, parasal genişleme veya sıkılaşma süreçleri her iki metali de doğrudan etkiler. Diğer tüm unsurlar da işin içine katarak değerlendirildiği merkez bankalarının faizi yükseltmesi genellikle altın ve gümüşün düşmesine neden olurken faizin düşürülmesi her ikisinin fiyatının artmasını sağlar.

Bir başka etken de dolar endeksidir. Altın ve gümüş dolar bazlı fiyatlandığı için doların değer kazanması genelde her iki metal üzerinde de aşağı yönlü baskı oluşturur.

Jeopolitik riskler ve belirsizliklerin arttığı savaş, kriz, resesyon beklentileri gibi dönemlerde talebin artması güvenli liman varlıkları olan altını ve gümüşü yükseltir.

Bu kıyasta altını öne çıkaran dinamikler ise gümüşe kıyasla daha güçlü olan güvenli liman özelliği, merkez bankası rezerv talebi ve piyasasının daha düşük volatilite göstermesidir. Merkez bankalarının rezerv tercihi ağırlıklı olarak altın yönündedir, gümüş rezervleri oldukça sınırlıdır.

Altını gümüşe kıyasla yükselten dinamikler rasyonun yükselmesini sağlar.

Gümüşü altından ayıran etmenlere bakılacak olduğunda ise gümüşün sanayi metali özelliği, güneş enerjisi, elektronik, otomotiv sektörlerindeki yoğun kullanımı, ekonomik büyüme ile güçlü korelasyonu ve piyasasının altına kıyasla daha yüksek volatilite göstermesi sayılabilir. Gümüş yatırımı spekülatif hareketlerden daha çok etkilenir.

Ekonomik büyüme beklentilerinin ve sanayi talebinin arttığı dönemlerde gümüşün altına göre daha hızlı değer kazanması, rasyonun aşağı yönlü hareket etmesini sağlar.

Son olarak ise  altın gümüş rasyosu nasıl kullanılır diye düşünen bir yatırımcı için özet bir yanıt vermekte fayda var. Yatırımcı tüm bu etmenlerin etkilediği rasyoyu inceleyerek portföyünü dengeleme kararı verebilir. Öte yandan altın gümüş rasyosu avantajlarından bahsederken sadece portföy dengeleme işlevine değinmek yeterli olmaz. Altın gümüş ilişkisini iyi anlayan bir yatırımcı bu rasyoyu ekonomik barometre olarak da kullanabilir. 

Rasyoyu bir "ekonomik barometre" olarak kullanırken dikkat edilmesi gerekenler: