Yatırım Nedir ve Nasıl Yapılır?
Yatırım Nedir ve Nasıl Yapılır?
Elde edilen gelirin veya tasarruf edilen paranın enflasyondan ve kur dalgalanmalarından etkisini amaltmak için farklı finansal araçlara yönlendirilmesine yatırım denir. Yatırımın tek amacı bu olmamakla birlikte kazanç sağlamak, emeklilik için birikimi artırmak veya gayrimenkul almak gibi nedenlerle de yatırım yapılabilmektedir. Özellikle artan finansal okuryazarlıkla bu tasarrufun yatırım olarak değerlendirilmesi artmakta ve geleneksel yöntemler yerini gelişmiş araçlara ve dijitale bırakmaktadır. Yatırım nedir sorusuna verilen bu yanıtın ardından yatırım nasıl yapılır konusu akıllara gelmektedir.
Gelişen teknolojiyle birlikte yatırım yapmanın onlarca aracı ve yöntemi bulunmaktadır. Finans dünyasının bu çeşitliliği yatırım niyetinde olan kişileri daha da meraklandırırken her geçen gün bu araçların çeşitliliği de artmaktadır.
Yatırımın Tanımı ve Amacı
Yatırımın amacı yatırımcı profiline göre değişiklik göstermektedir. Yatırımcı; risk profili, finansal okuryazarlık düzeyi, planları, psikolojik etkenler ve yatırıma ayırdığı zaman ve enerji karşılığında genellikle bir amaca uygun hareket eder.
Bu noktada birikim ve yatırım arasındaki farkın altının çizilmesi doğru olacaktır. Gelirin belli bir kısmının biriktirilmesi tasarrufken bu tasarrufun değerlendirilmesine yatırım denir. Yatırımın ise avantajları ve riskleri bulunur. Yatırım yapmayı öğrenip kendisini bu alanda geliştirmek isteyen yatırımcılar avantajlar konusunda olduğu gibi riskler konusunda da bilgi sahibi olmalıdır.
Yatırım Araçları ve Çeşitlendirme
Yatırım alanında çok fazla piyasa ve bu piyasalarda işlem gören yüzlerce yatırım aracı vardır. Bu piyasaların sunduğu imkanlar dahilinde farklı araçlara kısa, orta ve uzun vadeli yatırım yapılabilmektedir. Tahvil, mevduat, hisse senetleri, döviz, kripto varlıklar, yatırım fonları, döviz, kıymetli metal, gayrimenkul temel yatırım araçlarıdır.
Bireylerin kendi ekonomilerine katkı sağlayan yatırım yapma alışkanlığının bir de kendilerine uygun varlık seçimi ve çeşitlendirilmesi vardır. Yatırım araçlarının çeşitlendirilmesi ise riskin dağıtılmasına yardımcı olur ve getirinin daha dengeli olmasını sağlayabilir. Yatırımın temel prensiplerinden biri de riski dağıtmaktır. Diğer yandan ise finansal hedeflere ulaşabilmek için yapılması gerekenler vardır.
Örneğin; 5 yıl gibi uzun vadeli yatırım planında ev almak finansal hedefi olan bir yatırımcının bu hedefine ulaşmak için bir yatırım stratejisi olmalıdır. Bu stratejiye uygun olarak birikimlerini yatırımla büyütüyorsa hedefine her geçen gün daha da yaklaşabilir.
Yatırıma Başlama Adımları
Yatırıma nereden başlayacağınızı bilmek ve adım adım ilerlemek en doğrusu olacaktır. Bir yandan yatırım adımları atarken bir yandan finans bilginizi artırmak süreci destekleyici etki gösterecektir. Peki yatırım nasıl yapılır?
Finansal hedeflerinizi tanımlayın: Yatırıma hedefler belirlenerek başlanır. Bu hedefler kısa ve orta vadeli olabilse de uzun vadede sizi belirlediğiniz belli bir miktara ulaştırmalıdır.
Farklı yatırım araçlarını araştırın: Risk profilinize uygun olmasa bile yeni yatırım araçlarından haberdar olmak, aracı kurumların ve bankaların uygulamalarını incelemek, sunulan avantajları keşfetmek ve araçları tanımak sizi bir adım daha ileriye götürecektir. İncelediğiniz araçların risk-getiri özelliklerini anlamak için birçok kurum ve GCM Yatırım tarafından da hazırlanan eğitim makalelerini incelemek, günlük bültenleri ve özel raporları okumak çok işe yarayacaktır.
Risk toleransınızı belirleyin: Portföy çeşitlendirmenin önemini anlayan bir yatırımcı hem riskleri kontrol edip hem de potansiyel getirileri artırabilir. Ancak bu noktada risk toleransınızı bilmek sizi yatırım yolculuğunuzda karşılaşacağınız zorluklara karşı koruyacaktır. Risk getiri dengesini kurmak iyi bir yatırımcı olma yolunda önemlidir.
Aracı kurum seçin: Her varlık yatırımı aracı kurum seçmeyi gerektirmez. Ancak belirlediğiniz yatırım araçları içerisinde hisse senedi, emtia, vadeli işlem sözleşmeleri gibi araçlar varsa mutlaka bir aracı kurum veya bankadan yatırım hesabı açmanız gerekir. Bu noktada her bankadan yatırım işlemleri yapılmadığının altını çizmek gerekir. Eğer işlemleri bir banka üzerinden yapmak istiyorsanız o bankanın yatırım işlemlerine açık olup olmadığını öğrenmelisiniz.
Seçtiğiniz aracı kurum ise Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) yetkilendirdiği kurumlardan biri olmalıdır. Bu kurumlar arasından seçim yaparken ise kurumun sunduğu araştırma hizmetlerine, yatırımcı ile olan iletişimine, sektör tecrübesine bakılabilir. Dijitalleşen günümüz dünyasında aracı kurumların sundukları imkanlardan biri de uygulamalardır. Uygulama kullanımının kolaylığı ve uygulamanın hızı yatırımcıya işlemlerinde pratiklik sağlamalıdır. Son olarak ise aracı kurum seçerken ürün çeşitliliğine dikkat edilmelidir. İşlem yapmak istediğiniz ürünlere ulaşamamanız durumunda yatırım hesabınızı aktif olarak kullanamazsınız.
Yatırım hesabı açın: Yatırım hesabınızı GCM Yatırım üzerinden ücretsiz bir şekilde açabilirsiniz. Açtığınız hesap üzerinden işlemlerinize başlamak için hesabınıza para transfer etmeniz gerekir. Ardından ürün seçerek yatırıma başlayabilirsiniz.
Portföy Takibi ve Yönetimi
Bireysel yatırımcı açısından bakıldığında kişinin sahip olduğu varlıkların tümüne yatırım portföyü denir. Yatırım işlemlerine başlayanların düzenli olarak portföylerini takip etmeleri gerekir. Varlıkların değişen fiyatlarını incelerken fiyatların neden etkilendiğini anlamak yatırım yolculuğunuza ışık tutacaktır. Jeopolitik risklerin yükseldiği anlarda ne yapacağınızı bilmek veya konu hakkındaki uzmanların görüşlerini takip etmek, makroekonomik göstergelerin sonuçları hakkında bilgi sahibi olmak portföy yönetimini daha kolay yapmanızı sağlar.
Yatırımlarınızı uzun vadede değerlendirmek ise kısa vadeli dalgalanmalardan etkilenmemeyi ve plana sadık kalmayı gerektirecek stratejiler içerir. Ayrıca yatırımınızın üzerine ekleyeceğiniz sermayelerle portföyü daha da büyütmek yatırım iştahınızın artmasını da sağlayacaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yatırım geleceğe dair kaygıların giderilmesi, enflasyona karşı paranın korunması ve gelirin artırılması gibi nedenlerle yapılır. Yatırımın nedeni kişiden kişiye değişir.
Ülkemizde en çok tercih edilen yatırım araçları arasında altın, gayrimenkul ve vadeli mevduat bulunur. Yatırım fonları, hisse senetleri, emtialar, devlet tahvili, döviz ve kripto paralar da temel yatırım araçları olarak sayılabilir.
Yatırıma başlarken finansal hedeflere ve risk profiline uygun hareket etmeye dikkat edilmelidir. Kulaktan dolma bilgilere değil alanında tecrübe ve lisans sahibi uzmanların söylediklerine kulak verilmelidir.
Portföy çeşitlendirmesi yapmak riski dağıtmak için önemlidir. 100 bin liralık yatırımının tamamı altında olan bir yatırımcı altın fiyatlarının düşmesinden veya tarihte görüldüğü üzere fiyatın yatay seyretmesinden yaşayacağı riski fon, hisse senedi, mevduat gibi yatırım araçlarına bölerek düşürebilir. Bu şekilde hem riski bölüp hem de kazanç potansiyelini artırabilir.
Uzun vadeli yatırım stratejisi geliştirirken içinde bulunulan ekonomik süreçlere hakim olarak strateji geliştirmek gerekir. Enflasyonun yüksek seyrettiği ve faiz kararlarının artış yönünde olduğu dönemlerde; bazı yatırımcılar mevduat ve fiyatlama gücü yüksek şirketlere yönelmeyi tercih edebilmektedir. Düşük faiz süreçlerinde ise büyüme hisselerine yatırım yapmak tercihler arasına girebilir. Ancak her yatırımcının risk profili ve finansal hedeflerine göre hareket ettiğinin de altını çizmek gerekir.