Likit Fon Nedir? Özellikleri, Avantajları ve Getiri Hesaplama

Likit Fon Nedir?

Yatırım fonları; profesyonel olarak yönetilen bir havuz oluşturarak farklı risk seviyelerine hitap eden yatırım imkanı sağlar. Risk seviyesine göre mevduat, hazine bonosu, borçlanma senetleri, kıymetli metal, hisse senedi gibi çeşitli yatırım araçlarının fon olarak yönetilmesiyle oluşur.

Likit fonlar ise yatırım fonlarının bir çeşididir. 2015 öncesi SPK sınıflandırmasında likit fonlar ağırlıklı olarak B tipi fonlar arasında yer almaktaydı.

Likit fon terimi günümüzde hala eski bir terminoloji olarak kullanılsa da Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemelerine göre 2015 yılından itibaren mevzuattan çıkarılmıştır. Yerine Para Piyasası Fonları (PPF) tanımı getirilmiştir. Dolayısıyla para piyasası fonu nedir sorusunun yanıtıyla daha önce mevzuatta yer alan likit fon nedir sorusunun yanıtı genel çerçevede aynıdır.

Likit Fonların Temel Özellikleri Nelerdir?

Paranın zaman içerisindeki değerini korumak için yatırım yapılmalıdır. Yatırım araçları içerisinde riski düşük, kısa vadeli ve likiditesi yüksek seçenekler yatırımcılara sermayelerini koruma imkanı sağlar. Likit fonların yatırımcıya sunduğu avantajlı özellikleri bulunur. Eski tanımıyla B tipi likit fonlar yani bugünün para piyasası fonları düşük riskle düzenli getiri hedefleyen yatırımcılara uygun bir tercihtir.

Likit fonlar genellikle aynı gün veya ertesi gün nakde çevrilebilen fonlardır. Tıpkı diğer yatırım fonlarında olduğu gibi profesyoneller tarafından yönetilirler. Portföy ağırlıklı olarak kısa vadeli, vadesine en fazla 184 gün kalmış para piyasası araçlarından oluşur. Bu vade günlük olarak fon yöneticileri tarafından hesaplanırken ağırlıklı ortalama vadesi 45 günü geçmemelidir.

Likit Fonlara Yatırım Yapmanın Avantajları

Düşük riskli yatırım aracı araştıran yatırımcıların dikkatini çeken likit fonun avantajları şu şekildedir:

• Likit fonlar çoğunlukla aynı gün veya ertesi iş günü nakde çevrilebilen fonlardır. Nakit ihtiyacı değişken yatırımcılar için uygun araçlardır.
• Düşük riskli yapılarıyla yatırım yaptıkları kısa vadeli araçlar üzerinden sınırlı ancak düzenli getiri potansiyeli sunarlar.
• Kurumların belirlediği koşullar çerçevesinde kredili işlemlerde ve VİOP işlemlerinde teminat olarak kullanılabilirler.
• Profesyoneller tarafından aktif olarak yönetilmektedirler.

Likit Fon Getirisi Nasıl Hesaplanır?

Likit fonlarda getiri tıpkı diğer fonlarda olduğu gibi fonun yaptığı yatırım araçlarının kazancı üzerinden hesaplanır. Fonun performansı yatırım yapılan araçlardan sağlanan getiri ve sunduğu vadeye göre değişir. Getirisi piyasa koşullarına bağlı olarak değişmekle birlikte mevduata yakın seviyelerde oluşabilir.

Yatırımcılar ise toplam getiriyi hesaplamak için aşağıdaki formülü kullanabilirler:

Likit Fon Getirisi Hesaplama

Getiri = [(Dönem sonundaki fon değeri / Yatırımın ilk günündeki fon değeri) - 1] x 100

Örnek vermek gerekirse yatırım ilk gününde fon birimi 2,025 TL olan fon 5 günün sonunda 2,040 TL olduğunda,

(2,040 / 2,025) - 1 = 0,0074

0,0074 x 100 = %0,74

Bu örnekte yatırımcı 5 günde yüzde 0,74 getiri sağlamıştır.

Likit Fon ve Vadeli Mevduat Arasındaki Farklar

Parasını vadeli mevduatta değerlendiren ve para piyasası fonlarına geçiş yapmayı düşünen yatırımcılar, iki seçenek arasındaki farkları kazanç ve özellikler açısından incelemelidir. Her iki araçta düşük riskli yatırım araçları olarak kabul edilse de likidite ve risk profili açısından farklılık gösterirler.

Likit fonlar vade sonunu beklemeden bozdurma imkanı sunduğu için vadeli mevduata kıyasla avantaj sağlar. Bu nedenle ani nakit ihtiyacı duyan yatırımcılar tarafından vadeli mevduata kıyasla -özellikle günlük likit fonlar- daha çok tercih edilirler. Kısa vadeli yatırımcılara hitap eder ve portföy profesyoneller tarafından yönetilerek farklı araçlarla çeşitlendirildiği için risk dağıtılmış olur.

Para piyasası fonlarının faiz hassasiyeti olan yatırımcılara uygun çeşitleri bulunmaktadır. Bu sayede yatırımını İslami finans prensiplerine göre değerlendiren yatırımcılar işlemlerini bu ilkelere uygun bir şekilde gerçekleştirebilirler.

Likit fonlar; ters repo, mevduat, bono, borçlanma senedi ve tahvil gibi araçlara yatırım yaptığı için getirisi mevduat faizi kadar kesin değildir. Mevduata kıyasla sınırlı da olsa piyasa riski barındırır.

Mevduat faizi ise gecelik, 32 günlük, 3 ay, 6 ay ve 1 yıl gibi vadelerde yatırımcıya net ve brüt kazancın ne olduğunu kesin olarak sunar. Kesin getiri bekleyen risk almayı sevmeyen yatırımcılar için uygundur.

Yatırımcı açısından paranın korunması ve güvenliği de diğer bir tercih nedenidir. Mevduat faizi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) güvencesi altındadır. Fonlar ise çok önemli yasal sınırlandırmalara tabilerdir ve sürekli denetlenmektedirler. Portföyde yer alan kamu borçlanma araçları devlet tarafından ihraç edilmekle birlikte, fonlar için anapara veya getiri garantisi bulunmamaktadır.

Yatırımcıların likit fon ve vadeli mevduat farkı arasındaki kıyas kriterlerini göz önüne alarak verdikleri kararlar daha sağlıklı sonuçlar elde etmelerine yardımcı olacaktır.

Likit Fonların Kullanım Alanları

Likit fon mevduat kıyasından sonra fonun kullanım alanlarına değinmek gerekir. Likit fonlar kredili işlemlerde ve VİOP gibi finansal işlemlerde teminat işlevi görevi görür ve bu özellikleri sayesinde likit fonlar düşük riskli getiri alternatifi olarak kullanılabilmektedir. Nakit ihtiyacı olduğunda fonlar sistem onayı sonrası nakde dönüştürülebilmektedir. Bu noktada kısa vadeli nakit yönetimi için gayet iyi bir araçtır.

Günlük ve Otomatik Fon Alım-Satım İmkanı

Banka hesabında bulunan nakit bakiye otomatik olarak fonda değerlendirilebilir. Mevduata kıyasla daha pratik olan bu sistemde ihtiyaç halinde kullanılacak olan para otomatik olarak bozdurulur.

Kredi ve Diğer Finansal İşlemlerde Teminat Olarak Kullanımı

Likit fonlar, kredili işlemler ile VİOP benzeri piyasalarda teminat olarak kullanılabilme imkanı sağlar. Bu sayede, yatırımcılar varlıklarını değerlendirmeye devam ederken aynı zamanda düzenli bir getiri elde edebilir. Nakit gereksinimi doğduğunda  gerekli onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından likit fonlar hızlı bir şekilde paraya dönüştürülebilir.