Altın Fonu Nedir? Kapsamlı Yatırımcı Rehberi

Altın Fonu Nedir ve Nasıl Çalışır?

Fonlar, portföy yöneticilerinin belirli bir yatırım teması doğrultusunda farklı varlıkları bir araya getirerek yönettiği yatırım araçlarıdır. Altın fonunda ise tema altındır. Yatırım fonlarının çeşitleri arasında bulunan altın fonu, yüzde 80’i altına dayalı finans araçlarına yatırım yapma zorunluluğu olan fonlara denir. Yatırımcının fiziki altın yatırımı yapmadan altın piyasasındaki fiyat hareketlerini değerlendirmesini sağlar. 

Bu fonlara erişimin kolaylaşması için 2009 yılında Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS) kurulmuştur. TEFAS’ın amaçlarından biri de finansal okuryazarlığı artmış olan yatırımcının fonları incelemesini, değerlendirmesini ve yatırım kararını şekillendirmesine yardımcı olmaktır. Altın fonlarının denetiminde ise tüm fonların denetiminde olduğu gibi sorumluluk  Sermaye Piyasası Kurulu’ndadır. Bu kurumlar sayesinde yatırımcının güvenli ortamda fon yatırımına yönelmesi sağlanır.

Altın fonu nedir sorusuna verilen yanıtın ardından fonun yatırım yaptığı türev araçlar hakkında da bilgi vermek önemlidir. Altın fonunun dayanak varlıkları fiziki külçe altın, Borsa İstanbul’da işlem gören Darphane altın sertifikası (Altın S1), coinler, altın madenciliği yapan şirket hisseleri ve altın ETF’leri olabilir. Altın fonları aktif olarak yönetildikleri için bu dağılım piyasa hareketlerine göre şekillenebilmektedir.

Altın Fonu ve Fiziki Altın Yatırımı Arasındaki Farklar

Altının geleneksel yatırım biçimi fiziki altın yatırımıdır. Bu nedenle diğer yatırım çeşitleriyle sıklıkla karşılaştırılır; getirisi, saklama koşulları, alım satım kolaylıkları ele alınır. 

Altın fonunda yatırımcının altın saklama külfetine katlanmaması akla gelen ilk avantajlar arasında sayılabilir. Altın fonunda yatırımcı güvenlik, sigorta gibi koruyucu önlemleri düşünmek zorunda da değildir.

Bunun dışında altın fonuna fiziki altına kıyasla çok küçük miktarlarla yatırım yapılabilmektedir. İstenilen zamanda ise satış emri verilerek nakde çevrilebilmektedir. Bu noktada fon yatırımcısı için valör süresinin önemi devreye girecektir. İşlem yapılan fonda alış ve satış valörü siz emri verdikten sonra paranın hesabınıza geçeceği süreyi veya alış emri verdikten sonra fonun hesabınıza geçeceği süreyi belirtir. Bu süre fondan fona değişiklik gösterebilmektedir.

Valör süresinin T+0 olarak belirlendiği fonlarda saat 13:30’dan önce verilen emirler aynı günün fon pay fiyatı üzerinden; bu saatten sonra verilen emirler ise bir sonraki iş gününün fon pay fiyatı üzerinden gerçekleşir.

Valör süresinin T+1 olduğu fonlarda 13:30 öncesinde verilen emirler ertesi iş gününün fon pay fiyatı üzerinden; T+2 valörlü fonlarda ise emirler, ikinci iş gününün fon pay fiyatı üzerinden işleme alınır.

Belirtilen süreler, hafta içi günler ve borsanın açık olduğu resmi tatil dışı günler için geçerlidir.

Altın fonu avantajlarına bakıldığında fonu fiziki yatırımdan ayrı kılan başka bir durum ise portföyün profesyoneller tarafından yönetilmesi zorunluluğudur. Portföy yöneticileri değişen piyasa koşullarına göre regülasyonlara uymak şartıyla dağılımı şekillendirebilirler.

Altın Fonuna Yatırım Yapmanın Avantajları

Dijitalleşen dünya yatırımcılara altına dayalı yatırım yapmanın birçok yolunu sunmaktadır. Bu çeşitlilik içinde bilinen geleneksel yöntemlerin dışında kalan altın fonu, altının fiyat hareketlerinden etkilenecek şekilde profesyonel portföy yöneticileri tarafından kurgulanır. 

Fonun aktif yönetilmesi yatırımcının avantajı olarak görülmektedir çünkü fon dağılımı yapılırken oluşturulan stratejiler ile risk-getiri dengesi gözetilmeye çalışılır. 

Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde paranın değerinin korunması, jeopolitik risklerin arttığı dönemlerde güvenli liman olarak görülmesi nedeniyle altın yatırımına önem verilir. Bu gibi dönemlerde altın fiyatlarının artacağı beklentisiyle altın fonuna yönelmek yatırımcı için avantaja dönüşebilir.

Ayrıca altın fonuna yatırımın avantajları fonun ağırlıklı dağılımına göre değişebilmektedir. 

Portföy dağılımına göre farklılaşabilen altın fonlarına göz atmak gerekirse;

• Ağırlıklı fiziki altına dayalı fonlar
• Altın maden şirketlerinin hisselerine dayalı fonlar
• Fonun yüzde 20 payının para piyasası fonlarına dağıtıldığı fonlar
• Altın ağırlıklı fonlar

Yukarıda geçen her bir fonun risk seviyesi farklıdır. Bu nedenle birbirlerine kıyasla daha avantajlı veya daha riskli olduğu durumlar göz önüne alınarak işlem yapılmalıdır.

Altın Fonu Yatırımının Riskleri ve Dezavantajları

Altın, mevduat faizi, tahvil ve bonoya kıyasla riskli bir yatırım aracıdır. Bu nedenle altın veya altın fonu getirisi mevduat ve kira sertifikası gibi öngörülebilir değildir. 

Altın fonunun riskleri ise diğer altın yatırımı türleriyle benzerlik gösterir. Altın fiyatlarının düşmesi veya dövizin altın karşısında değerlenmesi beklenen getirinin sağlanamamasına neden olabilir. Bu gibi riskler dışında altın fonu, valör süresi geçirilmeden nakde çevrilemediği için acil nakit ihtiyacı anında valör süresinin beklenmesi gibi bir zorunluluk bulunur. Bu süre fondan fona değişmekle genellikle 1 veya 2 gündür. Valör süresini dezavantaj olarak değerlendiren yatırımcılar, valör uygulaması bulunmayan alternatif fon çeşitlerini incelemeyi tercih edebilir.

Dikkat edilecek bir başka konu da altın fonu seçimidir. Karar verme aşamasında TEFAS altın fonu verilerinin incelenerek kıyaslama yapılması önemlidir. 

Son olarak kar payı dağıtan şirketlerin hisse yatırımından farklı olarak altın fonunda temettü ödemesi bulunmadığını belirtmek gerekir.

Altın Fonu Nasıl Alınır, Satılır?

Altın yatırım fonu almak için öncelikle bir aracı kurumda veya fon alım satım işlemleri yapmaya olanak tanıyan bankalarda yatırım hesabı açılmalıdır. 

Yatırımcılar bu hesaplar üzerinden veya TEFAS üzerinden işlem yapabilirler.

Hesabın açılmasının ardından hesaba para transfer ederek fon alım satım işlemlerine başlayabilirsiniz.

TEFAS’ta yer alan birçok kuruma ait farklı altın fonları bulunur. Bunların geçmiş grafikleri ve fon dağılımlarına bakarak hangi fonu alacağınıza karar verebilirsiniz. Bu fonlar arasında  İslami finans ilkelerine uygun dağıtımı yapılmış fonlar da bulunmaktadır.

Seçiminiz sonrası alış emri vermeniz gerekir. Emrin ardından valör süresine göre fon hesabınıza geçecektir.

Fon satışını ise aynı alış işlemlerinde olduğu gibi kolaylıkla yapabilirsiniz. Satış emri verilmesinin ardından valör süresi sonunda fon paraya çevrilerek para hesabınıza yatırılır. Ancak hem alış emrinde hem satış emrinde emrin öğle saatinden önce verilmesi valör süresini etkiler.

Altın Katılım Fonu Nedir?

Altın fonlarında dayanak varlık yüzde 80 altın türevi araçlar olduğu gibi fonun dağılımında geri kalan oran mevduat, faizli enstrümanlar, katılım finansmanına uygun olmayan hisse yatırımı gibi araçlar olabilir.

Yatırımını İslami finans ilkelerine uygun değerlendiren yatırımcılar altına dayalı kira sertifikaları gibi varlıklarla dağılımı yapılmış fonları tercih edebilirler. Bu fonlara altın katılım fonu denir. Altın katılım fonu çeşitleri, geçmiş getiri performansları ve dağılımlarına TEFAS üzerinden ulaşmak mümkündür.

Altın Fonlarında Vergilendirme ve Stopaj Oranları

Altın fonu stopaj oranları diğer tüm fonlarda olduğu gibi Gelir Vergisi Kanunu ile belirlenmiştir. 2025 yılında yapılan madde değişikliği ile brüt kar üzerinden alınan stopaj vergisi oranı yüzde 17,5 olarak belirlenmiştir. Ancak bu kanunda yapılan değişiklikler ile oranlar güncellenebilir.

Kanuna uygun olarak zarar eden fon yatırımından vergi alınmaz. Vergi ödemesi kar edilen durumlar için geçerlidir.