VİOP’ta Kaldıraç Oranları Nedir? Nasıl Kullanılır?

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) kaldıraç oranları ve kullanımı diğer kaldıraçlı piyasalardan birkaç hususta cazip şekilde farklılık göstermektedir. Borsa İstanbul tarafından span parametrelerinin belirlenmesi, ürün gruplarına ve ürünlere göre değişiklik göstermesi gibi. Dolayısıyla VİOP’ta kaldıraç oranları ve kullanımı daha önemli hale gelmektedir.

VİOP’ta kaldıraç oranları ve kaldıraç oranlarının kullanımı konusunun temel taşlarını oluşturmak için kaldıraç nedir ve nasıl hesaplanır konusunu açmakta fayda var.

Kaldıraç nedir?

Finans piyasalarında kaldıraç (leverage), kurumsal veya bireysel yatırımcının daha az sermayeyle daha büyük hacimli işlemler yapılmasına imkan sağlayan sisteme denir.

Kaldıraç sisteminin olmadığı bir piyasada 1:1 oranında işlem yapılabilir; şöyle ki 1.000 TL ile 1.000 TL’lik alım pozisyonu açıldığında ve yüzde 1 değer artışı olduğunda en fazla 10 TL kazanılabilir.

Kaldıraçlı bir piyasa olan VİOP’ta kaldıraç oranları ürün gruplarına ve ürünlere göre değişmekle birlikte ortalama 10:1’dir. Bu kaldıraç oranı üzerinden hareket edersek 1.000 TL’lik bir sözleşmede 100’TL başlangıç sermayesi olduğunu farz ettiğimizde yüzde 1’lik artışta 10 TL kazanılmış olur.  10 TL kazancı başlangıç sermayesine orantılandığımızda yüzde 10’luk getiriye denk gelir. Bu durum kaldıracın avantajlı özelliğidir diğer taraftan yanlış stratejide aynı oranda kayıp riski de vardır. Dolayısıyla kaldıraç sisteminin avantajından faydalanmak için başarılı işlem stratejisi üretebilmek ve teminat yönetimi yapabilmek çok önemlidir.

Kaldıraç nasıl hesaplanır?

Finans piyasalarında kaldıraç oranı genellikle aynı formül üzerinden hesaplanır.

Kaldıraç=Sözleşme büyüklüğü / başlangıç teminatı

Başlangıç teminatının kaç katına kadar işlem yapacağımızı gösteren unsur kaldıraç oranıdır. Mesela; Akbank (AKBNK) vadeli işlem sözleşmesinde işlem yapıldığını farz edelim. Akbank’ta başlangıç teminatı makale yazıldığı tarihte 105 TL ve piyasa fiyatı 8,31 TL’dir. Bu durumda 1 kontrat için pozisyon büyüklüğü 831 TL’dir (VİOP’ta hisselerde sözleşme büyüklüğü 100 paydır). Şimdi kaldıraç oranını hesaplayalım

Kaldıraç=Sözleşme büyüklüğü / Başlangıç teminatı

Kaldıraç: 831/105= 7,9 kaldıraç oranıdır.

(Kaldıraç oranı başlangıç fiyatı ve ürünün piyasa fiyatı ile değişebilir)

 VİOP’ta kaldıraç oranları sabit midir?

VİOP’ta kaldıraç oranları ürün gruplarına ve ürünlere göre değişiklik gösterir. Genelde VİOP’ta kaldıraç oranları ortalama 10 ile 20 arasındadır fakat fiyat değişimlerine bağlı olarak bu oran 30:1’e yaklaştığı durumlarda olmaktadır.

VİOP’ta kaldıraç oranları ürün ve ürün gruplarına göre ortalama şu şekildedir;

Paylarda ve endekslerde 10:1, dövizlerde 15:1, ons altında 20:1, gram altında 10:1, döviz grubunda ortalama 10 ile 20 arasında olmak üzere tüm ürün gruplarında farklılık göstermektedir.

VİOP’ta teminat yönetimi ve kaldıraç etkisi

VİOP’ta da kaldıraç etkisi küçük yatırımlarla büyük hacimli işlem imkanı sunması açısından önemlidir fakat piyasalarda oynaklığın fazla olduğu ve ters pozisyonda kalındığı durumlarda ciddi kayıpların oluşmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla VİOP’ta da yatırımcı hesabında serbest teminat bulundurması, teminatın hepsi ile işlem yapmaması, stratejinin doğru olduğunu test ettikten sonra pozisyonu artırması gibi teminat yönetimi stratejilerini uygulaması yatırımcı lehinedir.

VİOP’ta kaldıraç sisteminin avantajlarından faydalanırken etkin teminat yönetimi getirilerin artmasına katkı sağlar. Uzmanlarımızdan VİOP’ta teminat yönetimi nasıl olur konusunda yardım alabilirsiniz.