ABD Tarım Dışı İstihdam Verisi Nedir? Altın, Dolar ve Borsaya Etkisi

Tarım Dışı İstihdam (NFP) Nedir?

Tarım dışı istihdam verisi, ABD’de tarım sektörü dışındaki işletmelerin ve kamu kurumlarının bordrolarında yer alan ücretli çalışan sayısındaki aylık değişimi gösterir. İngilizcede Non-Farm Payrolls tanımının baş harfleriyle oluşturulmuş kısaltma şeklinde NFP verisi olarak kullanılır. Türkçe hazırlanan analist raporlarında ABD TDİ olarak kısaltılmış haliyle de yer almaktadır.

Dünyanın en büyük ekonomilerinden olan ABD’de açıklanan veriler diğer ülke ekonomilerini ve küresel piyasaları etkileme gücündedir. Verilerin etkileri genellikle faiz kararlarının yönünü belirlediği için kritiktir. ABD Tarım dışı istihdam verileri FOMC’nin (Federal Açık Piyasa Komitesi) alacağı faiz kararlarında etkili olan göstergelerden biridir. Yazımızın devamında açıklanan verinin yatırımcı ve analistler tarafından ne anlama geldiğine yakından ele alacağız.

ABD Tarım Dışı İstihdam Verisi Ne Zaman Açıklanır?

Bureau of Labor Statistics (BLS) raporu ABD Doğu saatiyle 08.30’da yayımlar. Tarım dışı istihdam verisi genellikle her ayın ilk cuma günü Türkiye saatiyle (TSİ) 15:30’da açıklanır.  ABD’de standart saat uygulamasının geçerli olduğu dönemlerde ise veri TSİ 16:30’da açıklanmaktadır. 

Resmî tatiller veya takvim düzenlemeleri nedeniyle bu tarihte oluşabilecek değişiklikleri ekonomik takvim üzerinden takip edebilirsiniz.

ABD Tarım Dışı İstihdam Verisi Neden Önemlidir? 

Tarım dışı istihdam verisi büyüme ve mevcut ekonomik faaliyetin seyri hakkında önemli sinyaller verir. Bu sinyaller Fed’in faiz toplantısında ele alınan kritik başlıklardır. Bu başlıkların Fed’in faiz kararını hangi noktalarda etkileyebileceğine yakından bakalım.

• Tarım dışı istihdam hane halkı gelirlerini ve tüketim harcamalarını doğrudan etkileyen unsurlar arasında gösterilir.
• NFP diğer yandan mevcut ekonomik faaliyetin göstergesi sayılır. Şirket yatırımlarındaki büyüme istihdama yansıdığı için ekonomik büyüme beklentilerinin oluşmasını sağlar.
• Tüketim harcamalarının durumu ve büyüme beklentileri ise faiz kararlarını etkileyebilmektedir.

Bunun dışında tarım dışı istihdam verisi beraberinde açıklanan işsizlik oranı, ortalama saatlik kazançlar ve iş gücüne katılım oranıyla ele alındığında daha anlamlı bir hal almaktadır.

Tarım Dışı İstihdam Verisi Düşerse Ne Olur?

Tarım dışı istihdam verisi düşük geldiğinde öncelikle bu düşüklüğün beklentilere paralel bir şekilde gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılır. Örneğin açıklanan NFP verisi son 18 ayın en düşük rakamı olabilir. Ancak bu rakamın aylar boyunca açıklanan en düşük veri olmasından öte beklentilere olan paralelliği daha önemlidir.

Diğer taraftan verinin önceki aya göre gerilemesi her zaman istihdam kaybı kaydedildiği anlamına gelmez. Örneğin istihdam artışının 200 binden 100 bine gerilemesi, bordrolu iş sayısının 100 bin arttığını ancak istihdam artış hızının yavaşladığını gösterir. Net istihdam kaybından söz edilebilmesi için verinin negatif olması gerekir.

Tarım Dışı İstihdam Verisi Artarsa Ne Olur?

İstihdamdaki artış genellikle üç türlü ele alınır. İstihdamın beklentilere paralel ölçüde artması, beklentilerin üzerinde artış göstermesi veya istihdamda artış görülse de bu artışın beklentilerin altında kalması hem faiz beklentilerinde hem de borsa, dolar ve kıymetli maden piyasalarında farklı hareketliliklere neden olur.

Tarım Dışı İstihdam Verisi Piyasaları Nasıl Etkiler?

Tarım dışı istihdam özellikle ons altın yatırımcıları tarafından yakından izlenir. Ancak açıklanan veri, borsa ve dolar endeksini (DXY) etkilemektedir. EUR/USD gibi majör paritelerde hareketlilik izlenebilir.

Tarım Dışı İstihdam Verisi Borsayı Nasıl Etkiler?

Tarım dışı istihdamın beklentilerin üzerinde gelmesi şirketlerin satış beklentilerini artırmasını sağlayabilir. Bunun yanı sıra artan istihdam büyüme rakamlarındaki beklentiyi de artıracağı için şirketlerin yatırımını artırırken, ücretlerdeki yükseliş nedeniyle iş gücü maliyetlerinin ve faaliyet giderlerinin artmasına da yol açabilir. Bu nedenle borsaya olan etkisine tek yönlü bakmak hatalı olabilir. Tüketim odaklı şirketler olumlu etkilenebilir ancak iş gücü yoğun şirketlerde maliyet baskısında belirgin artışlar yaşanabilir. Bu etkilerin şirkete özgü değerlendirilmesi ise daha doğru sonuçlar elde edilmesini sağlayacaktır

Borsa İstanbul ve BIST 100 üzerindeki etkiler ise küresel risk iştahı, doların seyri ve döviz kuru gibi farklı etki mekanizmaları üzerinden dolaylı olarak değerlendirilir.

Tarım Dışı İstihdam Verisi Altını Nasıl Etkiler?

Tarım dışı istihdam verisinin altına etkisine bakarken beklentileri referans alarak bakmakta fayda var. Tarım dışı istihdam beklentilerin üzerinde gelirse altın fiyatlarının düşmesine neden olabilirken, beklentilerin altında kalması altın fiyatlarında yükselişi destekleyebilir. Ancak yalnızca manşet istihdam rakamına bakmak yeterli değildir. Güçlü istihdama rağmen ücret artışlarının zayıf kalması veya önceki ay verilerinin aşağı yönlü revize edilmesi, altının ilk piyasa tepkisini değiştirebilir.

Özellikle belirtmek gerekir ki altın fiyatları Amerika istihdam verileri dışında birçok piyasa koşulundan etkilenebilmektedir. Jeopolitik riskler, enflasyon rakamları, arz talep dengesi ve dolar endeksindeki hareketler altın fiyatlarını etkileyebilmektedir. Faiz kararlarının altına etkisini blog yazımızdan okuyabilirsiniz.

Tarım Dışı İstihdam Verisi Doları Nasıl Etkiler?

ABD tarım dışı istihdam verisinin beklentilerin üzerinde gelmesi, iş gücü piyasasının güçlü seyrettiğine işaret edebilir. Bu durum Fed’in faiz indiriminde daha temkinli hareket edebileceği beklentisini ve ABD tahvil faizlerini destekleyerek doların diğer para birimleri karşısında değer kazanmasına katkı sağlayabilir. 

Beklentilerin altında kalan veri ise faiz indirimi beklentilerini artırarak dolar üzerinde baskı oluşturabilir. 

Tarım Dışı İstihdam Verisi Açıklanmadan Önce Takip Edilmesi Gereken Veriler

Tarım dışı istihdam verisi öncesinde ekonomistlerin ve finans kuruluşlarının tahminlerinden oluşan piyasa beklentisi takip edilir. Beklentiler oluşturulurken ise;

• Önceki tarım dışı istihdam verilerindeki revizyonlar,
• ADP özel sektör istihdamı,
• Haftalık işsizlik maaşı başvuruları,
• JOLTS açık iş sayısı,
• ISM imalat ve hizmet istihdam endeksleri,
• Tüketici güveni anketlerindeki istihdam göstergelerine bakılmaktadır. Ancak bu göstergelerden ADP özel sektör istihdamı gibi veriler beklentilere doğrudan değil dolaylı etki etmektedir.