Hisse Maliyet Hesaplama Nedir ve Nasıl Yapılır?

Hisse Maliyet Hesaplama

Hisse Maliyetinin Önemi ve Unsurları

Halka açık şirketlerin borsada işlem gören paylarına hisse senedi denir. Yatırımcılar bu hisseleri fiyatı düşükken alıp yükselince satarak veya uzun vade hisse biriktirerek kazançlı çıkmayı hedefler. Bu nedenle borsa yatırımcıların, hisse bazında veya toplam hisse yatırımının değerinden haberdar olmak için hisse maliyet hesaplama yapması gerekir. Bu sayede hissenin alındığı tarihten bu yana performansı görülerek değerlendirme yapılması sağlanır. 

Hisse maliyeti hesaplanırken vergi ve aracı kurum komisyonu ayrıca hesaba katılmalıdır. Vergi hesaplaması için hisselerin alındığı tarih önemlidir. Komisyon ücretleri ise aracı kurumlar arasında farklılık göstermektedir. Vergi ve komisyon masrafını eklemediğiniz hesap, analizi hatalı yapmanıza neden olur. 

Peki sayfa üzerinde yer alan hisse maliyet hesaplayıcı nasıl kullanılır?

• Yatırım hesabınız üzerinden işlem geçmişinizi görüntüleyerek hesap yapmaya başlayabilirsiniz.
• Hisseyi ilk aldığınızdaki lot sayısını hesaplayıcı bölümündeki lot sayısı kısmına girmelisiniz.
• Ardından o alımdaki alış fiyatını girmeniz gerekir.
• Daha sonra satır ekle butonuna basarak açılan yeni satıra diğer işlemdeki lot sayısı ve alış fiyatını girmelisiniz.
• Kaç alım yaptıysanız o kadar satır ekleyerek tüm alımları hesaplayıcıya girebilirsiniz.
• Dilerseniz hesaplayıcıyı örneğin bir ayda yaptığınız 5 alımın toplam ve ortalama maliyetini hesaplamada kullanabilirsiniz. 
• Başka bir şekilde ise son 3 alımın ortalamasına bakmak isteyip, bu isteğinize uygun şekilde 3 satırı doldurarak hesabı bulabilirsiniz.

Yatırım stratejisini belirlerken dikkat edilmesi gereken adımlardan biri de ortalama maliyeti düşürmek olduğu için yazımızın devamında portföy maliyeti ve hisse maliyeti nasıl hesaplanır konularının detaylarına yer verdik.

Toplam ve Ortalama Maliyet Hesabı

Yatırımı uzun vadeli yapan bir yatırımcı aynı hisseyi farklı tarihlerde farklı fiyatlardan alır. Bu şekilde yatırımcının portföyünde bir veya birden fazla hisse yer alıyor olabilir. Hisselerini satmayı düşünsün veya düşünmesin tüm yatırımcıların sahibi olduğu hisselerin toplam ve ortalama maliyetini bilmesi gerekir. 

Hisse maliyet formülü şöyledir;

Toplam maliyet = (Alım Fiyatı x Lot adedi) + (Alım Fiyatı x Lot adedi) +...

Ortalama maliyet hesabı için formül ise;

Ortalama maliyet = [(Alım Fiyatı x Lot adedi) + (Alım Fiyatı x Lot adedi)] / Toplam Lot Adedi

O halde örnek hisse fiyatı ve lot adetleri üzerinden hesaplama yapalım:

X hisse senedi birim fiyatı 25 TL’den 400 lot alındıysa burada maliyet 10.000 TL eder. Daha sonra aynı hissenin birim fiyatı 20 TL’ye düştüğünde hisse maliyet düşürme için 100 hisse daha aldıysanız;

Toplam maliyet = (25x400) + (20x100) = 12.000 TL

Toplam maliyeti 12 bin lira olarak bulursunuz. Toplam maliyeti toplam lot adedine böldüğünüzde ise ortalama maliyeti hesaplamış olursunuz.

Ortalama Maliyet =   [(25x400) + (20x100)] / (400+100) = 12000 / 500 = 24

Ortalama maliyet 24 lira olarak bulunur. Bu hesaba göre yatırımcı başlangıçta 25 lira olan ortalama hisse maliyetini 24 liraya düşürmüş oldu. Ancak borsada her zaman hisse düştüğünde alım yapma imkanı bulunmadığı için portföydeki ortalama hisse maliyeti bazen düşüş bazen de artış gösterebilir. Bu nedenle gerekli gördüğünüz zamanlarda ortalama maliyete bakarak kar zarar analizi yapabilir, yatırım kararlarınızı şekillendirebilirsiniz. Genel olarak yatırımcılar, hisse fiyatı ortalama maliyetin üzerine çıktığında satış yaparak kar elde etmeyi hedefler.

Maliyet Düşürme Stratejileri

Yatırımcılar maliyeti düşürmek ve borsa dalgalanmalarından daha az etkilenmek için bazı maliyet düşürme stratejileri izlerler. Bu stratejilerden biri zaten portföyünde olan hisse senetlerinin grafiğini takip ederek fiyatı düşen hisseyi tekrar almaktır. Böylelikle ortalama maliyet düşmüş olur.

Düzenli yatırım yapmak ise uzun vadede maliyetleri düşürdüğü için çok kıymetli başka bir stratejidir. Bu strateji izlenirken en iyi fiyattan satın alma çabası geri planda kaldığı için zamanlamaya dikkat etmekten ziyade biriktirmeye odaklanılır.

Yatırımcıların sıklıkla uyguladığı stratejilerden biri de dolar maliyeti ortalamasıdır. Bu yöntemde yatırımcı, belirli aralıklarla sabit bir tutarla yatırım yaparak riski sınırlamayı hedefler. Piyasaların iniş çıkışları sırasında düzenli alım yaparak, düşük fiyatlardan daha fazla, yüksek fiyatlardan ise daha az hisse senedi satın alır ve böylece ortalama maliyetini düşürmeye çalışır. Sonuç olarak ise hisse işlemlerinizi bu stratejilere uygun olarak sürdürdüğünüzde yatırım maliyet yönetimi yapmış olursunuz.

Yatırım Perspektifi ve Yönetim

Ortalama maliyet portföyün durumunun değerlendirmesini sağlayan en önemli göstergelerden biridir. Yazımızda hisse yatırım perspektifi oluştururken hisse fiyatına odaklanmak kadar maliyet yönetiminde de dikkat etmek gerektiğinin faydalarına değindik. 

Sağlıklı bir yatırım yönetimi için yatırımcı; maliyet, hedef getiri, risk toleransı ve vade uyumunu birlikte ele almalıdır. Ortalama maliyetin sürekli düşürülmeye çalışılması her zaman doğru bir yaklaşım olmayacağı gibi sadece zamanlama hassasiyetiyle yapılan yatırımlarda da alınan risk artmış olur. Şirketin finansal yapısı, sektörel görünüm ve piyasa koşulları dikkate alınmalıdır. Disiplinli maliyet takibi yapan yatırımcılar, portföylerini daha bilinçli yöneterek uzun vadede daha sağlıklı sonuçlar elde edebilirler fakat hisse alım satımı yaparken tek stratejinin maliyet hesabı olmaması gerektiği de unutulmamalıdır.

Bu noktada araştırma ekibimizin hazırladığı bültenleri takip etmeniz kararlarınızı şekillendirmenize yardımcı olabilir.