RBNZ ve BoC Faiz Kararları: Aynı Hedef, Farklı Beklentiler
Yeni Zelanda (RBNZ) ve Kanada (BoC) merkez bankaları 2 Eylül’de para politikası kararlarını açıklayacak. Her iki banka da enflasyonu %1–3 aralığında tutmayı ve orta vadede %2’ye yaklaştırmayı amaçlıyor. Ancak karar öncesindeki görünüm oldukça farklı. RBNZ’nin art arda ikinci faiz artırımına gitmesi beklenirken, BoC tarafında faizin sabit tutulacağı konusunda güçlü bir görüş birliği bulunuyor.
Yeni Zelanda Merkez Bankası
RBNZ, Temmuz toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak %2,50’ye çıkardı. Altı üyeli Para Politikası Komitesi kararı uzlaşı ile alırken, önümüzdeki toplantılarda ilave artışların gündeme gelebileceğini de açık biçimde belirtti. Bu karar, komite içindeki eğilimin kısa sürede nasıl değiştiğini göstermesi açısından önemliydi. Nitekim mayıs toplantısında üyeler faiz artışı ve sabit bırakılması arasında 3’e 3 bölünmüş, faiz Başkan Anna Breman’ın belirleyici oyuyla %2,25’te tutulmuştu.
Kaynak: Stats NZ
RBNZ’nin önünde kolay bir denklem bulunmuyor. Haziran çeyreğinde yıllık enflasyon %3,1’den %4,1’e yükselerek bankanın %1–3 hedef aralığının belirgin biçimde üzerine çıktı. Üstelik gerçekleşme, RBNZ’nin %3,9 seviyesindeki tahminini de aştı. Bununla birlikte artışın önemli kısmı ekonomideki güçlü talepten değil, Orta Doğu’daki gelişmelerin ardından yükselen enerji maliyetlerinden kaynaklandı.
Enflasyonun detayları, artışın büyük ölçüde dış kaynaklı olduğunu gösteriyor. Ticarete konu olmayan enflasyon gerilerken, iç fiyat baskılarında sınırlı bir yumuşama görüldü. Buna karşılık işsizlik oranının %5,6 ile yaklaşık on yılın en yüksek seviyesine çıkması ve ücret artışlarının zayıf kalması, daha sert bir faiz artışı için bankanın hareket alanını daraltıyor.
Kaynak: Stats NZ
Ağustos ayında enflasyon beklentilerinin gerilemesi de enerji kaynaklı fiyat artışlarının kalıcı hale gelme riskini bir miktar sınırladı. Ancak beklentilerin hala %2 hedefinin üzerinde bulunması, RBNZ’nin temkinli duruşunu korumasını gerektiriyor.
Mevcut durumda RBNZ’nin temel sorunu, doğrudan kontrol edemediği enerji kaynaklı fiyat artışlarının şirketlerin fiyatlama davranışlarına ve genel enflasyona yerleşmesini engellemek. Banka faiz artışıyla petrol fiyatlarını düşüremez ancak artan maliyetlerin diğer mal ve hizmetlere yayılmasını ve beklentileri bozmasını sınırlayabilir. Diğer taraftan gereğinden hızlı bir sıkılaşma, yüksek işsizlik ve zayıf iç taleple mücadele eden ekonomideki toparlanmayı geciktirebilir. Bu nedenle bankanın kademeli hareket etmesi daha olası görünüyor.
Reuters anketine katılan 31 ekonomistin 27’si, RBNZ’nin 2 Eylül’de politika faizini 25 baz puan artırarak %2,75’e çıkaracağını tahmin ediyor. Faiz artışı büyük ölçüde fiyatlanırken, yayımlanacak yeni faiz patikası daha belirleyici olacak. Patikanın %3 civarında tepe yapması piyasa beklentileriyle uyumlu, %3’ün üzerine çıkması ise daha şahin bir sinyal olarak okunabilir. Eylül artışının ardından bekleme mesajı verilmesi daha dengeli bir görünüm sunacaktır.
Kanada Merkez Bankası
Kanada tarafında görünüm daha sakin. BoC, Temmuz toplantısında gecelik faiz hedefini %2,25’te bıraktı. Karar, toplantıya katılan altı Yönetim Konseyi üyesinin uzlaşısıyla alındı. BoC bireysel oyları açıklamadığı için RBNZ’deki gibi sayısal bir oy dağılımı bulunmuyor.
Kaynak: Bank of Canada
Kanada’da yıllık enflasyon temmuz ayında benzin fiyatlarının etkisiyle %3’e yükseldi. Buna karşılık BoC’nin izlediği çekirdek göstergelerden, TÜFE (CPI-trim) %1,9; fiyat değişimlerinin ortanca eğilimini gösteren medyan TÜFE (CPI-median) ise %2 seviyesinde kaldı. Bu ayrışma, manşet enflasyondaki yükselişin ekonominin geneline yayılan talep baskısından çok enerji fiyatlarından kaynaklandığını gösteriyor. Ekonominin ikinci çeyrekte %0,8 büyümesi ve işsizliğin %6,4’e gerilemesi de bankaya beklemek için alan sağlıyor.
BoC’nin başlıca sorunu, enerji fiyatları ve ABD ile yaşanan ticaret geriliminin enflasyon ile büyümeyi farklı yönlerde etkilemesi. Şimdilik çekirdek enflasyonun hedef çevresinde kalması ağır basıyor. Reuters anketine katılan 35 ekonomistin tamamı faizin %2,25’te tutulmasını bekliyor. Bu nedenle Kanada kararında sürpriz ihtimali düşük; açıklamanın tonu ve zayıflayan Kanada dolarının enflasyon açısından ne ölçüde risk olarak görüldüğü daha önemli olacak.