Hisse Senedinin Piyasa Değeri: Anlamı ve Yatırımcı İçin Önemi
Hisse Senedinin Piyasa Değeri Nedir?
Kimi zaman bir varlığın kimi zaman da bir şirketin finansal büyüklüğü ifade edilirken piyasa değeri (market cap) ifadesi kullanılabilir. İngilizcedeki Market Capital terimi dilimize piyasa kapitalizasyonu olarak çevrilmiştir. Bu terim piyasa değeri ifadesiyle birebir örtüşse de piyasa değeri gayrimenkul veya otomotiv sektöründe de kullanılırken piyasa kapitalizasyonu yalnızca finans ve borsa terminolojisidir.
Sermaye piyasalarının dijitalleşmesi ve mobil uygulamalar üzerinden kolayca işlem yapılabilmesi sayesinde, finansal varlıkların fiyatı ve dolayısıyla piyasa değeri anlık olarak değişmektedir. Bu durum özellikle şirketlerin piyasa değeri ile gerçek değeri arasındaki farkın dalgalanmasını beraberinde getirmiştir.
Bir şirketin toplam piyasa değeri, toplam pay sayısının anlık fiyatı ile çarpımı sonucu bulunur. Bu değer, piyasanın o şirkete anlık olarak biçtiği toplam bedeli temsil eder ve şirketler Borsa İstanbul’da piyasa değerine göre Yıldız Pazar, Ana Pazar veya Alt Pazar’da listelenmektedir. Yüksek likiditeye ve kurumsal yatırımcı ilgisine sahip büyük ölçekli, yüksek piyasa değerine sahip şirketler Yıldız Pazar’da yer almaktadır. Yıldız Pazar kriterlerini karşılayamayan ancak yine de yüksek piyasa değeri olan şirketler Ana Pazar’da, daha düşük kriterlere sahip şirketler ise Alt Pazar’da işlem görürler.
Piyasa Değeri Nasıl Hesaplanır?
Piyasa değerini anlamak için hisse fiyatı tek başına yeterli bir gösterge değildir. Anlık hisse fiyatının, şirketin sermayesini temsil eden toplam pay sayısıyla çarpılması gerekir.
Piyasa Değeri Hesaplama Formülü:
Piyasa Değeri = Toplam Pay Sayısı x Hissenin Borsadaki Anlık Fiyatı
Örneğin; toplam pay sayısı 1 milyon adet olan ve 150 TL fiyattan işlem gören bir şirket ile toplam pay sayısı 15 milyon adet olan ve 10 TL’den işlem gören bir şirketin piyasa değerleri aynıdır. Bu örnekten anlaşılacağı üzere, hisse fiyatının düşük veya yüksek olmasından tek başına bir şirketin ucuz ya da pahalı olduğu anlamı çıkarılmamalıdır. Bir varlığın finansal ağırlığını ölçmek için fiyat ile pay sayısının kombinasyonu olan piyasa değerine bakılmalıdır.
Defter Değeri Nedir ve Piyasa Değeriyle Farkları
Piyasa değeri yatırımcı beklentilerini yansıtırken, defter değeri şirketin özkaynaklarının muhasebesel değerini gösterir. Defter değeri, bilançodaki toplam varlıklardan tüm yükümlülüklerin çıkarılmasıyla elde edilen özsermaye tutarıdır.
Hisse başına defter değeri ise toplam özsermayenin toplam hisse adedine bölünmesiyle bulunur.
Defter değeri geçmişe dönük muhasebe verilerine dayanır ve bilanço dönemlerinde (yılda 4 kez) güncellenir. Piyasa değeri ise geleceğe dair beklentileri içerir ve her saniye değişebilir. Bu nedenle piyasa değeri ve defter değeri arasında zaman uyumsuzluğu bulunur.
PD/DD Oranı: Tanımı, Hesaplaması ve Yorumlanması
PD/DD oranı bir şirketin piyasa değerinin özsermayesine oranıdır. Piyasa değeri borsanın açık olduğu her an değişiklik gösterse de defter değeri sadece bilanço açıklandığı zaman hesaplanır ve bu rakam bir sonraki bilançonun açıklanacağı tarihe kadar değişmemiş kabul edilir.
Şirketin karlılığını artıran bir unsur piyasa değerine hisse fiyatının artmasıyla yansırken defter değerine yansıması bir sonraki bilançonun açıklanacağı zamana kalır.
Bunun dışında şirketin finansal tablolarına yansımayan ancak yatırımcılar tarafından bilinen değerleri vardır. Sahip olduğu know-how, müşteri portföyü, nitelikli çalışan gücü ve ileriye yönelik imzaladığı sözleşmeler defter değerine yansımayan ancak piyasa değerine yansıyan özelliklerdir.
Piyasa Değeri/Defter Değeri olarak bilinen PD/DD rasyosu hisse fiyatının ucuz veya pahalı kaldığının anlaşılmasında kullanılabilir. Bir şirketin piyasa değeri defter değerinin üzerindeyse piyasanın şirket hakkında genellikle büyüme beklentilerinin olduğu çıkarılabilir fakat bu çıkarım sektörden sektöre değişiklik göstermektedir.
Defter değerinin hesabında kullanılan varlık değeri şirketin sahip oldukları varlıkların o dönemdeki değerini açıklar. Piyasanın şirketi defter değerinin üzerinde fiyatladığı durumlarda PD/DD rasyosu 1’in altına düşebilme ihtimali bulunur.
Hisse Senedinin İçsel (Gerçek) Değeri ve Piyasa Değeri İlişkisi
Tüm enstrümanlarda olduğu gibi şirketlerin hisse fiyatı da öncelikle arz talebe göre şekillenmektedir. Hisselere olan yatırımcı talebini ise çoğunlukla şirketin finansal gücü, gelişimi ve ortaya koyduğu performansı belirlemektedir.
Hisseye olan arz ise yatırımcının şirket hakkındaki algısına göre değişebilmektedir. Gelecekteki büyüme potansiyeli, karlılığı, açıklanan yatırımları ve risk düzeyi yatırımcı için yol gösterici sayılır. Piyasa değerinin ortaya çıkmasında etken olan başka bir kriter de rakip karşılaştırmasıdır. Aynı sektörde veya benzer büyüme hikayelerine sahip hisseleri kıyaslayan yatırımcıların benzer hisselere benzer yatırım yapması veya hisse fiyatı şişmiş hisselerden kaçması da buna örnek olabilir.
Piyasa Değeri ve Yatırım Stratejileri
Piyasa değeri finansal olarak dalgalanan bir veriyken bir hisse senedinin içsel değeri bir hissenin gelecekte gerçekleşecek nakit akışlarını da hesaba katarak bugünkü değerinin hesaplanmasına yarar. Bu hesaplamayı yapmanın farklı yöntemleri vardır. İndirgenmiş Nakit Akımı (İNA) yöntemi bu yöntemlerden biridir.
Bu hesaplamalar sonucu içsel değer piyasa değerinin üzerinde çıktığında hisseye yatırım yapmak bazı yatırımcılar tarafından olumlu değerlendirilebilir. Ancak hisse yatırımında tek kriter içsel değer ve piyasa değeri karşılaştırması olmamalıdır. Yatırım yapmadan önce diğer riskler de gözden geçirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Söz konusu hisse senedi olduğunda piyasa değeri yatırımcı algısına göre şekillenen ve şirketin piyasa tarafından belirlenen değeridir. Anlık alım satımlarla hisse fiyatının artış ve azalışına göre belirlenir. Hisse fiyatı ve hisse adedi ile doğru orantılı olarak piyasa değeri de değişiklik gösterir.
Hisse fiyatı ve hisse adedinin çarpılması piyasa değerinin büyüklüğünü ortaya koyar.
PD/DD oranı için ideal bir net rakam vermek doğru değildir. Bu oranın 1’den küçük, büyük veya eşit oluşuna göre farklı yorumlanma şekilleri vardır. Ancak oran hesaplanırken kullanılan defter değerinin özsermayeye eşit kabul edilmesi, şirketin gerçek potansiyelini anlamak için çoğu zaman yeterli değildir. Bu nedenle şirket değerleme sonucu da PD/DD oranı kadar önemlidir.
Piyasa değeri arz talebe göre hisse fiyatındaki dalgalanma sonucu anlık olarak değişir ancak içsel değer varlıkların değeri ve şirketin potansiyeline göre değişse de bu değişim daha yavaştır. Piyasalardaki gibi anlık değildir.
Bu sorunun yanıtı şirketin sektörüne, borsa geçmişine ve yatırımcı algısına göre değişmektedir. Ancak her hisse için bu değeri belirleyen yöntemler bulunmaktadır. Bu yöntemler sonucu olması gereken piyasa değeri hisse senedi analiz yöntemleriyle tahmin edilmeye çalışılır.
Piyasa değerini etkileyen faktörlerden hisse adedi iç faktördür. Bunun dışında değeri etkileyecek KAP bildirimlerine göre hisse fiyatı dalgalanabilir. Fiyatın arz talep dengesine göre değişmesi, beklentiler sonucu dalgalanması ve yabancı alım satımı gibi faktörler dış faktörlerdir. Bunun dışında faiz oranı, enflasyon rakamları, hanehalkı beklentileri gibi makroekonomik veriler de dış faktörler arasında sayılır.
