Fintech Nedir? Finansal Teknolojinin Temelleri ve Geleceği

Fintech Nedir? Detaylı Bir Bakış

İnternetten yemek siparişi vermek, mobil bankacılık ile aylık faturaları online ödemek, altın işlemi yapmak ya da GCM Borsa Trader uygulaması üzerinden hisse senedi alıp-satmak… Artık bunlar kulağa ne kadar normal ve günlük hayatın çoktan kanıksanmış rutinleri olarak geliyor, değil mi?

Peki ya, tüm bunları, finansal teknolojiler ya da kısa söylenişiyle FinTech alanındaki ilerlemeye borçluyuz desem, “FinTech nedir?” sorusunun cevabı için, ardında zengin bir âlemin saklı olduğu o ihtişamlı kapıyı bir nebze aralamış olur muyum?

Basitçe söylemek gerekirse FinTech, finansal hizmetlerin sunumunu iyileştirmek için kullanılan teknolojileri ifade eder. Her ne kadar FinTech’i, terim olarak daha çok bu yüzyılda duymaya başlamış olsak da, aslında teknoloji ve finans arasındaki etkileşimin çok daha geri tarihlerden beri parayla olan ilişkimizi şekillendirmeye başladığı söylenebilir. Diğer bir ifadeyle FinTech kavramı, teknolojinin spesifik olarak finansal hizmetler alanında karşımıza çıkan her türlü kullanımına karşılık geliyor.

Doğrusu Fintech’in yalnızca kelime anlamını bilmek onu anlamaya yetmeyebilir, çünkü kelime anlamı basit olsa da, FinTech sahasındaki gelişmelere baktığımızda, derin bir kuyuya bakmış gibi oluruz. Bu yüzden gelin şimdi, FinTech’in kavramsal derinliğine de bir merdiven atalım.

Fintech'in Sunduğu Temel Avantajlar

İngilizce açılımı “Financial Technology” olan FinTech kavramı, hem işletmeler hem de tüketiciler için geleneksel finans hizmetlerini, teknolojik altyapıyla dijital finans alanına taşıyan, hızlandıran ve kolaylaştıran her türlü yenilikçi teknolojik çözümleri içeren bir çatı kavram.  Finansal teknolojinin kullanım alanının, istisnasız tüm finansal hizmet sathına yayılmış olduğunu söyleyebiliriz. O halde Fintech avantajları arasında hayatımıza en çok dokunan başlıkları bir araya toplayalım.

Kolay ulaşılabilirlik: Eğer bugüne kadar telefonunuzu kullanarak herhangi bir ödeme ya da alım-satım yaptıysanız veya hiç ödeme yapmaksızın çevrimiçi olarak yalnızca banka ekstrenizi kontrol ettiyseniz bile, bu sizin FinTech’in kullanım alanlarının bazılarını şimdiye kadar zaten deneyimlemiş olduğunuz anlamına geliyor. Fintech uygulamaları akıllı cihaz kullanan herkesin kolayca ulaşabileceği bir yerde bulunuyor.

Yenilikçi çözümler: Bugün bankalar ve aracı kurumlar başta olmak üzere, sigorta şirketlerinden, KOBİ’lere kadar birçok firma FinTech’in olanaklarından ihtiyaçlarına göre farklı şekillerde faydalanarak müşterilerine çok daha yenilikçi çözümler sunabiliyor.

Düşük maliyet: Geleneksel finans uygulamalarının evrak işleri, kira masrafı gibi giderlerini düşüren ve finansal verimliliği artıran Fintech uygulamalar sektördeki azalan maliyeti müşterilerine düşük hizmet bedeli olarak yansıtabiliyor.

Kişiye özel hizmet: Yapay zekayı kullanan uygulamalar sayesinde kişiye özel takip araçları, akıllı sözleşmeler sunabiliyor.

7/24 hizmet anlayışı: Hizmet sunduğu alana göre değişmekle birlikte çoğu uygulama 7/24 hizmet ve müşteri desteği sunmaktadır.

Fintech Uygulama Alanları: Neler Yapılabilir?

Bugün hayatımızın bir parçası hâline gelen şubeye gitmeksizin internet üzerinden yaptığımız bankacılık işlemleri ve yine internet vasıtasıyla alıp sattığımız hisse senetleri, dijital cüzdana dönüşen akıllı telefonlarımız FinTech’in kullanım alanlarından yalnızca bir kısmını oluşturuyor. Bunun dışında kredi kartlarımızla veya cep telefonlarımızla gerçekleştirdiğimiz temassız ödeme sistemleri de artık hiçbirimize yabancı gelmeyecek bir kolaylık olarak, yine FinTech altyapısı sayesinde gerçekleşiyor. Neredeyse tüm finansal işlemleri tek bir platformda toplayan süper uygulamalar sayesinde yemek sipariş edip, taksi çağırıyor çağırdığınız taksinin ücretini uygulama üzerinden ödeyebiliyorsunuz.

Biyometrik doğrulama sayesinde artan güvenlik önlemleri, görüntülü görüşme ile dakikalar içinde açılan yatırım hesapları konunun en iyi örneklerinden…

Tüm bunlara ilaveten FinTech’in kullanım alanları arasında henüz bir kısmımızın çok da aşina olmadığı uygulamalar da bulunuyor. Bunlara örnek olarak da, yapay zeka finans uygulamaları, hem bireysel hem de profesyonel yatırımcılar tarafından kullanılan portföy yönetim yazılımları verilebilir.

Son olarak, dünyada epeydir uygulanan ve son zamanlarda Türkiye’de de yaygınlaşmaya başlayan kitlesel fonlama platformlarını da, fon arz ve talebinin farklı bir şekilde karşı karşıya gelmesini sağlayan yeni bir finansman yöntemi ve aynı zamanda FinTech kullanım alanı olarak söyleyebiliriz.

Fintech Örnekleri ve Yenilikçi Çözümler

FinTech uygulamaları, finans sektörünün ve finans hizmetlerinin birçok alanında karşımıza çıkmaktadır. Bunlar arasında akla gelen bazı FinTech uygulamaları şunlardır:

Robinhood benzeri şirketlerin sunduğu robo danışmanlık (roboadvisor) veya algoritma destekli yatırım platformları sayesinde çok az insanî müdahale gereksinimi olan veya hiç insanî müdahale gerektirmeyen algoritmaya dayalı otomatik finansal planlama hizmetleri sağlayan dijital platformlar,

Paypal, Venmo, Block (Square), Zelle ve CashApp gibi, bireylere veya şirketlere çevrimiçi ve anında ödeme yapmayı imkânı tanıyan sistemler,

Mint, YNAB ve Quicken SimpliFi gibi tüm mâlî durumunuzu tek bir yerden takip etmeye ve bireysel bütçe planlaması yapmaya yarayan kişisel finans uygulamaları,

Soğuk ve sıcak cüzdanlar, kripto para piyasaları ve ödeme uygulamaları dâhil olmak üzere kripto para piyasasına ait uygulamalar,

Sigorta yaptıran kişiye teklif edilecek sigorta primlerini, kişiye özel risk hesaplaması yapmak için sürüş izlemeyi sağlayan cihazlar kullanılması örneğinde olduğu gibi InsurTech olarak adlandırılan sigorta teknolojileri.

Yatırımcılar İçin Fintech'in Önemi

Geliştirilen finansal yazılımları, algoritmik alım satım platformlarını, bankacılık ve yatırım işlemlerinin gerçekleştirebildiği mobil uygulamaları ve bunlardan başka daha akla gelebilecek ve teknolojik zeminde sunulan bütün finansal hizmetleri FinTech örnekleri olarak düşünüp FinTech kapsamında ele almak mümkün.

Ancak FinTech kavramını yalnızca bugüne kadar geniş kitlelerce kullanılan uygulamalarla sınırlandırmak doğru olmaz. Çünkü FinTech uygulamaları, bugün çoğumuzun kullandığı mobil ödeme uygulamalarından, kripto paraların şifreli işlemleri barındıran karmaşık blok zinciri ağlarına kadar her şeyi içerdiği gibi, örneğin finans sisteminde gün geçtikçe gelişmeye devam eden güvenlik doğrulamalarını ve yenilikçi bir finansman yöntemi diyebileceğimiz kitlesel fonlama platformlarını da içerisinde barındırır. Gelişen teknolojiyle yatırım araçlarının çeşitliliği artar. Yatırımcının yapay zeka tarafından yapılmış piyasa analizlerinden yararlanması sağlanır bu sayede finansal verimlilik de artmış olur.

Fintech Sektöründeki Güncel Trendler

Yapay zeka, insurtech, BNPL ve blockchain gibi yeni trendlere uyarlanan finans sektörünün yapısı her geçen gün teknolojinin hızına paralel bir şekilde değişiyor.

Makine öğrenimi sayesinde kişiselleştirilmiş finansal danışmanlık hizmetlerinin artması ve yeşil teknolojilerle birlikte sürdürülebilir finans ilkelerinin yaygınlaşması da FinTech’i geleneksel finans anlayışından sıyıran farklılıklar olarak ortaya çıkıyor.

Kripto paralarla birlikte tanışılan blockchain teknolojilerine ise yakın gelecekte geleneksel ödeme yöntemlerine büyük bir alternatif olacağı gözüyle bakılıyor.

Fintech ve Geleneksel Finans Arasındaki Farklar

Geleneksel bankacılık modelinin sınırlamaları, çalışma saatlerinin kısıtlılığı ve evrak işlerinin uzunluğuna kıyasla FinTech uygulamalarının sağladığı esneklik ve hız her geçen gün daha fazla kullanıcının FinTech uygulamalarına yönelmesini sağlıyor. Aynı zamanda FinTech uygulamalarının sunduğu düşük işlem ücretleri ve pratiklik; FinTech uygulamalarına geleneksel uygulamaların çok ötesinde bir avantaj katıyor.

FinTech, son yıllarda adını çokça duyduğumuz ve finansal alana yönelik bir dizi teknolojik gelişme gibi görünse de, aslında FinTech’in tarihçesi, teknolojinin finans sektörüne lehimlendiği ilk ana kadar uzanıyor. Öyle ki daha 1870'lerde Western Union, telgraf hatları üzerinden çalışan öncü uzaktan ödeme biçimini tanıttığında, her ne kadar o zaman ismi FinTech olarak konulmamış olsa da, bugün bu sistemi tam anlamıyla bir FinTech atılımı olarak değerlendirmemiz hiç de yanlış olmaz.

1918 yılına geldiğimizde ise, merkezi bir fon transfer hizmeti olan Fedwire’ın kurulduğunu görüyoruz. Diğer yandan 1886-1967 yılları arasındaki dönemde de telgraf ve transatlantik kablolar gibi iletişim altyapısına yapılan yatırımlar, finansal bilgilerin sınırlar arasında iletilmesine olanak sağlamaya başlamıştı.

1950'lere gelindiğinde ise ilk kredi kartları, tüketicilerin günlük yaşamlarında fiziksel para taşıma ihtiyacını ortadan kaldırarak en çok yaygınlık kazanan ilk FinTech ürünlerinden biri hâline geldi. Neden sonra FinTech, banka ana bilgisayarlarını ve çevrimiçi hisse senedi alım satım hizmetlerini içerecek şekilde gelişti.

1998'de PayPal (bugün hâlâ en büyük FinTech şirketlerinden biridir), öncelikle internet üzerinde faaliyet gösteren ilk FinTech şirketi olarak faaliyete geçti ve sonrasında mobil ödeme hizmeti alanında adeta bir devrim yarattı ve bu gelişim sosyal medya ve veri şifreleme ile sonradan ortaya çıkacak finansal inovasyonlara da ufuk açmış oldu.

En nihayetinde ise, özellikle 2000’li yıllarda yeni bir ivme kazanan FinTech alanındaki ilerlemeler, çok daha zengin bir hâl alarak günümüzde düzenli olarak kullandığımız mobil ödeme uygulamalarına, blok zincir ağlarına ve sosyal medyaya dayalı ödeme seçeneklerine kadar geniş bir hizmet yelpazesine dönüştü.