Üretici Fiyatlarında Enflasyon Kalıcılaşıyor mu?
ABD Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) Eylül Ayı Görünümü
ABD’de üretici fiyatları, enerji kaynaklı maliyet baskısıyla yüksek seyretmeye devam ediyor. 15 Ekim’de açıklanacak Eylül ayı verisi, bir gün önce gelecek TÜFE verisiyle birlikte, 28 Ekim’deki Fed toplantısı öncesinde enflasyonun yönünü belirleyecek son kritik veriler arasında. Piyasa özellikle manşet ÜFE, çekirdek ÜFE ve enerji fiyatlarının seyrine odaklanacak. TÜFE(CPI) raporuna aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
Üretici Fiyat Endeksi 12 Aylık Görünüm
Aylık veriler, ÜFE’deki dalgalanmanın büyük ölçüde enerjiden kaynaklandığını gösteriyor. Yılın ilk iki ayında aylık %0,6 seviyesinde bulunan ÜFE, Şubat sonunda başlayan İran çatışmasıyla birlikte enerji fiyatlarının sert yükselmesiyle Mart’ta %0,8, Nisan’da %1,1 ‘e yükseldi. Enerji fiyatlarının gerilediği Haziran’da ise endeks %0,1 düştü. Ağustos’ta enerjideki yeni yükselişle birlikte ÜFE yeniden %0,4 arttı. Gıda, enerji ve ticaret hizmetleri hariç çekirdek ÜFE ise Mayıs’ta %0,8 ile zirve yaptıktan sonra son üç ayda %0,2-0,4 bandına geriledi.
ÜFE Ve TÜFE Endekslerinin İlişkisi
ÜFE üretici tarafındaki maliyetleri ölçtüğü için tüketici enflasyonunun öncü göstergesi olarak takip ediliyor. Son 12 ayda iki gösterge aynı yönde hareket etti ve ikisi de Mayıs’ta zirve yaptı. Ancak aradaki fark açılıyor. Ağustos’ta ÜFE %5,4, TÜFE ise %3,4 seviyesinde. Çekirdek tarafta bu fark daha belirgin: Çekirdek TÜFE %2,4 ile Mart 2021'den bu yana en düşük seviyede iken çekirdek ÜFE %4,6 seviyesinde. Bu tablo, şirketlerin artan maliyetleri henüz tüketiciye tam olarak yansıtmadığını gösteriyor. Üretim zincirinin en başındaki girdi fiyatlarının yıllık %11,3 artması da maliyet baskısının önümüzdeki aylarda tüketici fiyatlarına geçme riskini canlı tutuyor.
Piyasanın Yakından Takip Ettiği Kalemlerin Gelişimi
Enerji: Ağustos’ta aylık %4,2, yıllık %24,4 artışla ÜFE’nin ana belirleyicisi oldu. Mal fiyatlarındaki artışın dörtte üçünden fazlası enerjiden geldi. Dizel yakıt tek başına aylık %24,1 yükseldi.
Taşımacılık ve depolama: Yıllık %13,0 artışla hizmetler tarafında en hızlı yükselen kalem. Akaryakıt maliyetlerinin etkisiyle kamyon taşımacılığı fiyatları Ağustos’ta %2,0 arttı. Enerji maliyetinin hizmetlerde etkisinin izlendiği ilk alanlardan birisi burası.
Ticaret marjları: Yıllık bazda %4,5 artarak yüksek seviyesini koruyor, satıcılar yıl genelinde artan maliyetleri fiyatlara yansıttı. Ağustos’ta marjların %0,2, akaryakıt perakende marjlarının ise %11,3 gerilemesi, enerjideki yükselişin fiyatlara anında yansıtılamamasından kaynaklanan geçici bir durum olarak değerlendirilmeli.
Gıda: Yıllık %0,1 ile yatay. Enflasyon baskısının gıdadan değil enerjiden geldiğini teyit ediyor.
15 Ekim ÜFE Verisi Beklentileri
Eylül’de piyasa hem manşet hem çekirdek ÜFE’de aylık bazda hızlanma bekliyor. Manşet ÜFE’nin %0,4'ten %0,5'e, çekirdek ÜFE’nin ise %0,2'den %0,3'e yükselmesi öngörülüyor. Ancak yıllık tarafta baz etkisi devreye girebilir. Geçen yıl Eylül’de ÜFE aylık %0,6 artmıştı. Bu nedenle beklentiye uygun %0,5'lik bir artış, yıllık ÜFE’nin %5,4 civarında yatay kalmasına ya da hafif gerilemesine işaret ediyor.
Belirleyici olan yine enerji fiyatları olacak. Enerji fiyatlarının yüksek kalması ve verinin beklentinin üzerinde gelmesi durumunda maliyet baskısının kalıcılaştığı görüşü güçlenir. Enerji tarafında bir sakinleşme yaşanırsa manşet ÜFE gerilerken piyasanın odağı çekirdek ÜFE’ye kayar. Çekirdek göstergenin beklendiği gibi %0,3'e hızlanması, maliyet artışının enerji dışındaki kalemlere de yayıldığını gösterir. Bu da Fed’in sıkı duruşunu sürdürmesi gerektiği görüşünü destekleyerek risk iştahını baskılayabilir.