ABD’de Hükümet Kapanmaları ve Sonrası Varlık Fiyatlarında Değişimler
ABD’de federal hükümet kapanmaları, 1976 yılından beri 21 kez yaşanırken, bunların 10’u tam kapanma olarak gerçekleşti. Bu olaylar, bütçe anlaşmazlıklarından kaynaklanırken, çoğu zaman kısa sürmekte, ortalama 5 – 7 gün ile en uzunu 2018 – 2019 dönemindeki 35 günlük kapanma olarak görülmektedir. Bu kapanmalar içinde ortak özellik olarak, kapanma süreçlerinin finansal piyasalar üzerindeki baskısını sınırlı tuttuğu, ancak kapanmalar sonrasındaki iyimserliğin piyasa toparlanmasına önemli ölçüde katkı sağladığı görülmektedir.
1976 sonrasında başlayan kapanmaların tümünü incelemekten çok, 1990 ve sonrasında ilişkin örnekleri değerlendirmeye alacağız. Bunun üç temel sebebi var; birincisi 90’lardan itibaren siyasi kutuplaşma, kapanma sürelerini de uzatarak hali hazırda devam eden sürece yakın bir senaryo yakalamamızı kolaylaştırıyor. İkincisi ise örnek dışı bıraktığımız dönemin ardından finansal piyasaların nicelik ve nitelik olarak çok daha farklı bir karaktere bürünmüş olması. Üçüncü sebep ise daha eski döneme döndükçe günlük verilerin sağlığıyla ilgili şüphelerimiz artmakta. Yine de bu rapordaki bilgilerle ilgili gözden kaçırılmaması gereken bazı kritik detaylar var;
- Finansal piyasalar her dönem farklı tepkiler verebilir. Aynı örnekte bile farklı piyasa psikolojisi ile farklı tepkiler oluşabildiğinden, bu durum yanlış kararlar almamıza neden olabilir. Bu nedenle içinde bulunduğumuz dönemin tek değişkeninin kapanma olmadığını unutmamamız gerekiyor.
- Örneklerdeki bazı dönemde, kapanma dışında piyasa için olumlu veya olumsuz şartlar ortaya koyarak örnekler arasında dengeyi bozmuş olabilir. Oldukça doğal olan bu durum, ilk maddedeki uyarının ayrıntısıdır.
- Bu rapordaki veriler 3 Kasım Pazartesi itibariyle güncellenmiştir. Değişimler spot piyasa verilerinden sağlanmıştır.
- Çalışmada değişimleri ölçtüğümüz kapanma süresi ile kapanma sonrası 1 ve 3 aylık dönem, her yatırımcı kitlesi ve her sermaye yapısı için uygun bir zaman aralığı olmayabilir.
- Özet olarak bu çalışma, diğer analiz yöntemleri yanında yardımcı olması için hazırlanmış, tek başına değerlendirilmemesi gereken bir istatistiksel veri seti içermektedir.
Bu rapor, kapanmaların tam tarihçesini sunmakta, ana olaylar için varlık bazlı değişimleri incelemekte ve 2025 kapanması (1 Ekim 2025 - devam ediyor) için yatırım fırsatlarını değerlendirmektedir. Analiz, S&P 500, Dow Jones Industrial Average (DJIA), NASDAQ 100, petrol (WTI), altın (ons), Apple (AAPL), 10 yıllık ABD tahvil getirisi (TNX), ABD Dolar Endeksi (DXY) ve seçili küresel endeksler (Nikkei 225, FTSE 100, DAX) üzerine odaklanmaktadır. Veriler, tarihsel piyasa kayıtlarından derlenmiştir.
Dönem incelemelerine geçmeden önce kapanmalar hakkında kısaca bilgi vermek faydalı olabilir.
Bölüm 1: ABD’de Hükümet Kapanmalarının Tarihçesi
ABD’de hükümet kapanmaları, Kongre’nin federal bütçe yasalarını zamanında onaylayamaması sonucu ortaya çıkardı. Anayasa’da doğrudan tanımlanmayan bu durum, 1974 Bütçe Kontrol yasası ile kurumsallaştırılmıştır. Kapanmalar yaklaşık 2,1 milyon çalışanın maaşlarını askıya alır. Verilerde aksaklıklar yaşanabilir ve bu da şu an olduğu gibi Fed’in kararları üzerinde etkili olma potansiyeli oluşturur.
Aşağıdaki tabloda, tüm kapanmalar kronolojik olarak listelenmiştir.
| Başlangıç Tarihi | Bitiş Tarihi | Süre (Gün) | Başkan | Ana Neden | |
| 1 | 30 Eylül 1977 | 13 Ekim 1977 | 13 | Carter (D) | Bütçe anlaşmazlığı |
| 2 | 18 Ekim 1977 | 18 Ekim 1977 | 1 | Carter (D) | Kısa bütçe gecikmesi |
| 3 | 12 Ekim 1978 | 13 Ekim 1978 | 1 | Carter (D) | Kamu hizmetleri fonu |
| 4 | 18 Ekim 1978 | 18 Ekim 1978 | 1 | Carter (D) | Kamu hizmetleri fonu |
| 5 | 30 Eylül 1979 | 12 Ekim 1979 | 12 | Carter (D) | Bağımsız ajanslar bütçesi |
| 6 | 23 Kasım 1981 | 23 Kasım 1981 | 1 | Reagan (R) | Tarım ve gıda yasası |
| 7 | 30 Eylül 1982 | 2 Ekim 1982 | 2 | Reagan (R) | Sürekli çözümlenme |
| 8 | 17 Aralık 1982 | 21 Aralık 1982 | 4 | Reagan (R) | Sosyal programlar |
| 9 | 10 Kasım 1983 | 14 Kasım 1983 | 4 | Reagan (R) | Borç tavanı |
| 10 | 3 Ekim 1984 | 5 Ekim 1984 | 2 | Reagan (R) | Sürekli çözümlenme |
| 11 | 16 Ekim 1984 | 17 Ekim 1984 | 1 | Reagan (R) | Sürekli çözümlenme |
| 12 | 16 Ekim 1986 | 18 Ekim 1986 | 2 | Reagan (R) | Sürekli çözümlenme |
| 13 | 18 Aralık 1987 | 20 Aralık 1987 | 2 | Reagan (R) | Sürekli çözümlenme |
| 14 | 5 Ekim 1990 | 9 Ekim 1990 | 4 | Bush Sr. (R) | Bütçe anlaşmazlığı |
| 15 | 14 Kasım 1995 | 19 Kasım 1995 | 5 | Clinton (D) | Medicare ve borç tavanı |
| 16 | 16 Aralık 1995 | 6 Ocak 1996 | 21 | Clinton (D) | Medicare ve borç tavanı |
| 17 | 1 Ekim 2013 | 17 Ekim 2013 | 16 | Obama (D) | Obamacare ve borç tavanı |
| 18 | 22 Aralık 2018 | 25 Ocak 2019 | 35 | Trump (R) | Meksika duvarı fonu |
| 19 | 1 Ekim 2025 | Devam Ediyor | 34+ (1 Ekim itib.) | Trump (R) | 2026 bütçe ve harcama yasası |
Bölüm 2: Kapanmalar Sırasında ve Sonrasında Varlık Fiyatlarındaki Değişimler
Tarihsel analiz, kapanmaların piyasalarda gündemin ana maddelerinden biri haline geldiğini, ancak uzun vadeli trendleri bozmadığını gösterir. Erken dönem verileri sınırlı olduğundan (1970'ler için güvenilir günlük veriler eksik), odak 1990 sonrası olaylara kaydırılmıştır. Aşağıda, ana kapanmalar için varlık bazlı % değişimler tablo halinde sunulmuştur. Değişimler, kapanma başlangıcından bitişine, bitişten sonraki 1 ve 3 aya göre hesaplanmıştır.
1990 Kapanması (5 Ekim - 9 Ekim 1990, 4 gün)
Kısa süreli; Körfez Savaşı belirsizliğiyle çakıştı. Piyasalar sınırlı tepki verdi.
| Varlık | Kapanma Sırasında (%) | +1 Ay (%) | +3 Ay (%) |
| S&P 500 | -2,05 | 2,83 | 5,21 |
| DJIA | -2,59 | 1,76 | 4,93 |
| NASDAQ 100 | -2,66 | 4,96 | 13,36 |
| WTI Petrol | 6,34 | -16,11 | -38,37 |
| Ons Altın | 0,35 | -2,85 | -2,42 |
| AAPL | 0,00 | 26,80 | 54,48 |
| 10Y Tahvil Getirisi | 1,91 | -3,86 | -9,00 |
| DXY | -1,22 | -1,31 | 0,18 |
| Nikkei 225 | -1,04 | -3,83 | 0,20 |
| FTSE 100 | -1,04 | -3,83 | 0,20 |
| DAX | 3,49 | -4,13 | -3,12 |
Analiz: Hisse senetleri hafif düşüş yaşadı, altın güvenli liman olarak yükseldi. Küresel endeksler ABD'yi takip etti.
1995 Kapanması (14 Kasım – 19 Kasım 1995, 5 gün)
Clinton dönemi; borç tavanı krizi.
| Varlık | Kapanma Sırasında (%) | +1 Ay (%) | +3 Ay (%) |
| S&P 500 | 1,55 | 1,71 | 9,96 |
| DJIA | 3,49 | 1,45 | 12,96 |
| NASDAQ 100 | -3,83 | 1,14 | 4,62 |
| WTI Petrol | 4,21 | 2,10 | 7,52 |
| Ons Altın | 0,23 | 1,47 | 4,79 |
| AAPL | -5,79 | -15,86 | -33,74 |
| 10Y TNX | -0,25 | -2,72 | -2,91 |
| DXY | -0,45 | 1,60 | 1,81 |
| Nikkei 225 | 3,27 | 5,79 | 16,40 |
| FTSE 100 | 2,28 | -0,42 | 5,54 |
| DAX | 0,30 | 2,91 | 9,16 |
Analiz: Kısa süreli kapanma hisse piyasalarında sınırlı baskı oluşturdu. Hatta NASDAQ dışında yükseliş izlendi. Altın ve endeksler kapanma sonrası dönemde yükseldi. Küresel endekslerin de kapanma sonrası yükseliş eğilimi yaşadığı görüldü.
1995-1996 Kapanması (16 Aralık 1995 – 6 Ocak 1996)
Clinton dönemi; borç tavanı krizi.
| Varlık | Kapanma Sırasında (%) | +1 Ay (%) | +3 Ay (%) |
| S&P 500 | 0,06 | 4,80 | 4,01 |
| DJIA | 0,09 | 5,37 | 7,79 |
| NASDAQ 100 | 0,33 | -5,12 | 10,01 |
| WTI Petrol | 3,84 | -12,69 | 8,54 |
| Ons Altın | 1,94 | 4,06 | -0,03 |
| AAPL | -2,83 | -13,51 | -24,46 |
| 10Y TNX | -1,49 | -0,33 | 13,75 |
| DXY | -0,08 | 1,59 | 1,43 |
| Nikkei 225 | 6,84 | 0,40 | -2,31 |
| FTSE 100 | 1,70 | 1,16 | -1,61 |
| DAX | 2,10 | 4,13 | 5,42 |
Analiz: Uzun kapanma hisse düşüşünü tetikledi, ancak toparlanma hızlıydı. Altın ve tahviller koruma sağladı; petrol daha çok kapanma dışı başlıklardan etkilendi. Küresel endekslerde de kapanma sonrası toparlanma izlendi.
2013 Kapanması (1 Ekim - 17 Ekim 2013, 16 Gün)
Obamacare krizi; borç tavanı ile birleşti. Piyasalar volatil, ama Fed parasal gevşemesini destekledi.
| Varlık | Kapanma Sırasında (%) | +1 Ay (%) | +3 Ay (%) |
| S&P 500 | 2,25 | 3,37 | 6,09 |
| DJIA | 1,18 | 3,93 | 7,07 |
| NASDAQ 100 | 1,48 | 2,65 | 8,78 |
| WTI Petrol | -1,34 | -7,59 | -6,26 |
| Ons Altın | 2,55 | -3,40 | -5,02 |
| AAPL | 3,39 | 2,80 | 7,17 |
| 10Y TNX | -2,29 | 2,95 | 8,88 |
| DXY | -0,61 | 1,48 | 1,98 |
| Nikkei 225 | 0,70 | 3,96 | 7,87 |
| FTSE 100 | 1,80 | 2,24 | 3,85 |
| DAX | 1,41 | 4,69 | 10,56 |
Analiz: Hisse senetleri düştü (AAPL -%5.8), altın yükseldi. Dolar zayıfladı, küresel endeksler ABD'yi yansıttı. Sonrası parasal genişleme ile güçlü toparlanma.
2018-2019 Kapanması (22 Aralık 2018 - 25 Ocak 2019, 35 Gün)
Trump duvar krizi; en uzun kapanma. Piyasalar Fed indirimleriyle toparlandı.
| Varlık | Kapanma Sırasında (%) | +1 Ay (%) | +3 Ay (%) |
| S&P 500 | 13,34 | 4,93 | 9,81 |
| DJIA | 13,51 | 5,48 | 6,97 |
| NASDAQ 100 | 15,05 | 4,83 | 15,17 |
| WTI Petrol | 26,24 | 3,33 | 21,46 |
| Ons Altın | 2,84 | 1,71 | -2,15 |
| AAPL | 7,44 | 10,44 | 30,12 |
| 10Y TNX | 0,74 | -3,48 | -8,19 |
| DXY | -0,79 | 0,65 | 2,51 |
| Nikkei 225 | 8,45 | 3,63 | 7,38 |
| FTSE 100 | 1,84 | 5,50 | 9,18 |
| DAX | 8,67 | 1,98 | 8,87 |
Analiz: Olağanüstü pozitif; Fed faiz indirimi ralliyi tetikledi. AAPL %30 toparlandı. Küresel endeksler pozitif etkilendi.
Ortalama Değişimler ve İstatistikler (1990 Sonrası, 7 Kapanma)
Aşağıdaki tablo, ortalama % değişimleri özetlemektedir.
| Varlık | Ortalama Kapanma (%) | Standart Sapma | Ortalama +1 Ay (%) | Standart Sapma +1 Ay | Ortalama +3 Ay (%) | Standart Sapma +3 Ay (%) |
| S&P 500 | 3.79 | 5.16 | 3.13 | 1.30 | 7.42 | 2.81 |
| DJIA | 3.54 | 5.74 | 3.20 | 1.63 | 7.94 | 3.07 |
| NASDAQ 100 | 2.67 | 6.62 | 1.69 | 3.91 | 10.79 | 4.02 |
| WTI Petrol | 7.46 | 9.79 | -6.99 | 8.86 | -1.22 | 19.16 |
| Ons Altın | 1.18 | 1.04 | 0.60 | 2.86 | -1.37 | 3.39 |
| AAPL | 0.04 | 4.61 | 2.93 | 17.33 | 6.31 | 34.19 |
| 10Y Tahvil Getirisi | -0.28 | 1.81 | -1.49 | 3.12 | 0.91 | 8.78 |
| DXY | -0.63 | 0.44 | 0.80 | 1.28 | 1.58 | 0.96 |
| Nikkei 225 | 3.64 | 3.15 | 2.79 | 3.12 | 5.91 | 6.45 |
| FTSE 100 | 1.72 | 1.41 | 1.53 | 3.07 | 3.43 | 4.85 |
| DAX | 3.59 | 3.19 | 1.72 | 3.59 | 6.98 | 5.72 |
Ana Gözlemler:
- Hisse Senetleri: ABD endeksleri genel olarak pozitif kapanış ve güçlü 3 aylık getiriler elde etmiş.
- WTI Petrol: Çok volatil, ortalama getiri pozitif olsa da standart sapması oldukça yüksek.
- Altın: Daha istikrarlı, düşük volatiliteyle sınırlı pozitif getiriler sunmuş.
- Dolar: Düşük hareket alanında, sınırlı pozitif eğilim göstermiş.
- Tahvil Getirisi: Genelde düşük ve değişkenlik göstermiş.
- Küresel Endeksler: Genelde ABD’yi takip eden, ılımlı ancak tutarlı bir performans sergilemiş.
Bölüm 3: 2025 Hükümet Kapanmasının Güncel Durumu ve Piyasa Tepkisi
1 Ekim 2025'te başlayan kapanma, 2026 bütçe yasası anlaşmazlığından kaynaklanıyor ve 3 Kasım itibarıyla 34. gününde. Yaklaşık 700.000 federal çalışan etkileniyor; CPI gibi veriler gecikiyor, Fed'in Kasım toplantısını zorlaştırıyor.
1-31 Ekim Değişimleri (%) (Kapanma başlangıcından 31 Ekim piyasa kapanışına kadar):
- S&P 500: -1,89
- DJIA: -2,36
- NASDAQ 100: 4,26
- WTI Petrol: -1,29
- Ons Altın: 3,55
- AAPL: 5,84
- 10Y TNX: -0,50
- DXY: 2,15
- Nikkei 225: 17,64
- FTSE 100: 2,87
- DAX: -0,64
Analiz: Piyasalar şimdilik kapanmayı geçici bir faktör olarak değerlendiriyor. Kapanma süresinde teknoloji şirketlerine yönelik ılımlı haber akışı özellikle Nasdaq tarafını destekledi. Tahvil getirileri bu aşamada faiz indirim beklentisi ile gerilerken, altın kapanma ve diğer başka gelişmelerden destek buldu. Japonya’da seçimlerle ilgili kendi iç dinamikleri endeksi oldukça pozitif ayrıştırdı.
Sonuç: Kapanmalar olumsuz gelişmeler olarak görülse de, geçmiş kapanmalarda bunun yıkıcı bir etki oluşturmadığı, aksine kapanmaların sona ermesi ardından risk varlıklarının talep gördüğü izlenmiştir. Ancak bu aşamada tüm örneklerin kendi iç dinamikleri olduğu ve istatistiğin her zaman aynı şekilde devam etmeyebileceği de değerlendirilmelidir.