El Niño ve Tarım Emtiaları 2026/27 Sezonunda Öne Çıkan Riskler
El Niño nedir?
El Niño, ekvatoral Pasifik Okyanusu’nun orta ve doğu kesimlerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının belirgin biçimde yükselmesi ve bu ısınmanın atmosfer dolaşımını değiştirmesiyle oluşan doğal bir iklim olayıdır. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), izlenen bölgede sıcaklıkların birkaç ay boyunca ortalamanın en az 0,5°C üzerinde kalmasını ve atmosferde El Niño ile uyumlu değişimlerin görülmesini temel ölçütler arasında değerlendiriyor.
Normal koşullarda doğudan batıya esen alize rüzgarları sıcak yüzey sularını Pasifik’in batısında toplarken, Güney Amerika kıyılarında soğuk ve besin açısından zengin suların yüzeye çıkmasını sağlar.
Şekil 1: El Niño dönemlerinde gözlenen tipik bölgesel yağış eğilimleri. Yeşil alanlar normalden daha yağışlı, sarı alanlar ise daha kuru koşulların daha sık görüldüğü bölgeleri ve ilgili dönemleri göstermektedir.
Kaynak: Uluslararası İklim ve Toplum Araştırma Enstitüsü
Güncel El Niño Görünümü
16 Temmuz 2026 itibarıyla El Niño koşulları aktif durumda. NOAA’nın 9 Temmuz tarihli değerlendirmesinde Niño 3.4 bölgesindeki haftalık sıcaklık farkı +1,2°C olarak ölçüldü. El Niño’nun yıl sonuna kadar güçlenmesi, 2027 ilkbaharının başına kadar sürme olasılığının ise %97 olması bekleniyor. Ekim-aralık döneminde çok güçlü bir El Niño oluşma ihtimali %81 seviyesinde bulunuyor.
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) de temmuz-eylül döneminde El Niño’nun hızlı biçimde güçlenmesini ve izlenen bölgelerde mevsimsel sıcaklık farkının yaklaşık 2°C’ye ulaşmasını bekliyor.
Şekil 2: Temmuz-Ağustos-Eylül 2026(JAS 2026) dönemi küresel sıcaklık ve yağış olasılıkları. Sol harita 2 metre hava sıcaklığı, sağ harita ise toplam yağış için normalin altı, normale yakın ve normalin üzeri olasılıklarını göstermektedir. Haritalar kesin sonuçları değil, farklı senaryoların gerçekleşme ihtimalini ifade etmektedir.
Kaynak: Dünya Meteoroloji Örgütü Çok Modelli Topluluk Tahmini
Ürün Bazında El Niño Hassasiyeti
Şekil 3: Güçlü El Niño dönemlerinde tarımsal kuraklık görülme olasılığının arttığı bölgeler. Koyu renkler kuraklık ihtimalinin daha yüksek olduğu alanları göstermektedir. Haritalar sırasıyla Batı Afrika, Güney Afrika ile Orta Amerika ve Güney Amerika’nın kuzeyini kapsamaktadır.
Kaynak: Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) Uzun Vadeli Tahminler Çok Modelli Topluluk Lider Merkezi
| Ürün | Hassasiyet | Kritik dönem | Başlıca üretim bölgeleri | Muhtemel etki | |
| Kahve | Çok yüksek | Eylül 2026-Mart 2027 | Brezilya, Vietnam, Endonezya, Orta Amerika | Kuraklık çiçeklenme, meyve tutumu ve dane gelişimini zayıflatabilir. Arz endişeleri fiyatları destekleyebilir. | |
| Kakao | Yüksek, çift yönlü | Temmuz 2026-Mart 2027 | Fildişi Sahili, Gana, Ekvador | Kuraklık koza gelişimini, aşırı yağış ise hastalık ve kalite riskini artırabilir. | |
| Şeker | Çok yüksek | Temmuz 2026-Nisan 2027 | Hindistan, Tayland, Brezilya | Kısa süreli kuru hava şeker oranını destekleyebilir. Uzayan kuraklık kamış verimini ve tonajını düşürür. | |
| Mısır | Orta-yüksek | Temmuz-Ağustos 2026; Ekim 2026-Mart 2027 | ABD, Arjantin, Brezilya, Güney Afrika, Hindistan | Etki bölgeseldir. Su stresi özellikle tozlaşma ve dane dolumunda kalıcı verim kaybı yaratabilir. | |
| Buğday | Yüksek, bölgesel | Temmuz-Ekim 2026; Şubat-Mart 2027 | Avustralya, Hindistan, ABD, Kanada | En belirgin El Niño riski Avustralya’daki yağış eksikliğidir. Hindistan riski 2027 dane dolum dönemine taşınabilir. | |
| Pamuk | Orta | Temmuz-Eylül 2026; Ekim 2026-Mart 2027 | Hindistan, ABD, Brezilya, Avustralya | Yüksek sıcaklık ve kuraklık koza gelişimi ile lif verimini azaltabilir. Küresel stoklar etkiyi sınırlayabilir. | |
| Soya Fasulyesi | Orta, çift yönlü | Temmuz-Ağustos 2026; Kasım 2026-Mart 2027 | ABD, Brezilya, Arjantin | Arjantin ve Güney Brezilya’da artan yağış verimi destekleyebilir. Orta ve Kuzey Brezilya’da kuraklık ekimi geciktirebilir. |
Kahve ve şeker, El Niño kaynaklı kuraklığa karşı en doğrudan arz riski taşıyan ürünler olarak öne çıkıyor. Kakaoda yağışın hem yetersiz hem de aşırı olması üretimi olumsuz etkileyebildiğinden risk çift yönlü. Uluslararası Kakao Örgütü, Batı Afrika’da El Niño’nun kuru koşullarla bağlantılı olduğunu ve şiddetine bağlı olarak üretime zarar verebildiğini belirtiyor. Kakao verimindeki yıllık değişimlerde yağış, en önemli iklim faktörlerinden biri konumunda.
Tahıl ve soya fasulyesinde sonuç daha bölgesel. Akademik çalışmalar El Niño dönemlerinde küresel soya veriminin ortalama olarak artabildiğini, mısır ve buğday sonuçlarının ise negatif ile sınırlı pozitif aralıkta değiştiğini gösteriyor. Bu nedenle soya fasulyesi için tek yönlü bir arz daralması senaryosu yerine, Güney Amerika içindeki yağış dağılımına odaklanmak daha doğru olacaktır.
Şeker tarafında piyasa şimdiden El Niño riskini takip ediyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Hindistan ve Tayland’ın 2026/27 üretimine ilişkin El Niño endişelerinin haziran ayında şeker fiyatlarındaki düşüşü sınırladığını belirtiyor.
Temmuz 2026 WASDE Görünümü
ABD Tarım Bakanlığı’nın temmuz ayı Dünya Tarımsal Arz ve Talep Tahminleri (WASDE) raporu henüz kapsamlı bir El Niño üretim kaybı senaryosu içermiyor. Buna karşılık küresel buğday dönem sonu stokları 272,8 milyon tona, mısır stokları 275,3 milyon tona düşürülürken, soya stokları 124,2 milyon ton olarak tahmin edildi. ABD mısır verim tahmini ise halen normal yaz hava koşulları varsayımına dayanıyor.
Bu görünüm, olumsuz hava koşullarına karşı özellikle mısır ve buğday fiyatlarının daha hassas olabileceğine işaret ediyor. Pamukta küresel dönem sonu stoklarının yukarı revize edilmesi ise El Niño kaynaklı risklere karşı görece daha güçlü bir arz tamponu sunuyor.
Genel Değerlendirme
2026 El Niño’sunun tarım emtiaları üzerindeki etkisi homojen olmayacak. Hindistan, Güneydoğu Asya, Avustralya ve Orta Amerika’daki kuraklık ihtimali kahve, şeker, buğday ve pamuk açısından yukarı yönlü fiyat riski yaratırken, Güney Amerika’daki yağış dağılımı soya fasulyesi ve mısırın yönünü belirleyecek. Mevcut görünümde kahve, şeker ve Avustralya buğdayı en belirgin arz risklerini, kakao ve mısır ise yüksek ancak bölgesel riskleri taşıyor.
Kahve Teknik Görünüm
Kasım 2025’ten bu yana düşüş eğiliminde olan kahve fiyatları, Haziran ayı başında Brezilya’ya yönelik soğuk hava tahminleri, El Niño kaynaklı potansiyel riskler, hasat gecikmeleri ve sınırlı arzın alımları desteklemesiyle yükselişe geçerek düşen trendi kırdı.
Mevcut risklerin devam ettiği ana senaryoda, 302–313 bölgesi üzerinde yükseliş eğiliminin korunmasını bekliyoruz. Bu görünümde 371,50 ve 390 seviyeleri izlenecek. Ancak yükselişin sert gerçekleşmesi nedeniyle oluşabilecek düzeltmelerde, 302–313 bandının altındaki fiyatlamalarda 286 seviyesi öne çıkıyor. Bu seviyeye kadar olan hareketi geri çekilme alanı olarak değerlendiriyoruz.